- Uccello Paolo, właśc. Paolo di Dono (1397-1475), malarz włoski. Działał we Florencji, był jednym z pierwszych, którzy eksperymentowali z perspektywą. Najwcześniejsze z
jego zachowanych obrazów pochodzą z lat 30. XV w. Dekoracyjna kolorystyka i szczegóły dominują na jego późniejszych obrazach. Kształcił się w zawodzie złotnika, a od ok.1407-12
był uczniem Ghibertiego, gdy pracował on nad drzwiami baptysterium florenckiego. W 1415 został członkiem Cechu Lekarzy we Florencji, jako malarz. Tworzył głównie we Florencji,
z przerwą od 1425, kiedy to przebywał w Wenecji, gdzie, jak się uważa, stworzył mozaikę na fasadzie kościoła św. Marka. W 1442 kupił dom we Florencji i najwyraźniej przez pewien
czas świetnie mu się powodziło, choć starość spędził prawdopodobnie w nędzy i samotności. Słynie ze swych studiów perspektywy, choć posługując się nią kierował się raczej wyobraźnią
niż naukową dokładnością i konsekwencją. Do jego fresków należy m.in. obraz (naśladujący pomnik konny) angielskiego condottiere, Sir Johna Hawkwooda (zwanego Giovannim
Acuto), 1436, w katedrze we Florencji, a także cykl fresków w krużganku Chiostro Verde kościoła Santa Maria Novella we Florencji; najważniejszym spośród nich jest Deluge z
ok.1445. Uccello słynie jednak przede wszystkim ze swych obrazów sztalugowych, szczególnie z cyklu trzech malowideł, Bitwa pod San Romano, ukazujących bitwę pomiędzy
florentyńczykami i sieneńczykami, 1432, namalowanych dla Medyceuszy (Uffizi, Florencja; Luwr, Paryż; National Gallery, Londyn). Miały zostać oprawione wspólnie, jednak każdy z
nich stanowi odrębną całość o wspaniale bogatej kompozycji. Do pozostałych znakomitych dzieł Uccella, świadczących o jego oryginalności i żywości wyobraźni, należą obrazy Hunt
(Ashmolean, Oksford) i Święty Jerzy i smok (ok.1460, National Gallery, Londyn). Cykl namalowanych przez niego portretów (Luwr) sugeruje, że podziwiał szczególnie Giotta,
Donatella, Brunelleschiego oraz matematyka, Antonio Manettiego.
- Utrillo Maurice (1883-1955), malarz francuski. Malował widoki miejskie, przedstawiające jego rodzinny Paryż, często na podstawie zdjęć z widokówek; wiele z nich
przedstawia dzielnicę Montmartre. Jego niemal naiwny styl (Utrillo był samoukiem) charakteryzuje się subtelnym zastosowaniem pastelowych odcieni i przymglonych barw. Utrillo był
synem Suzanne Valadon. W młodym wieku pojawiły się u niego objawy nerwicy, która przywiodła go ku alkoholizmowi. Gdy miał 18 lat matka zachęciła do malowania, traktując je jako
metodę terapeutyczną. Natychmiast rozmiłował się w sztuce, a w 1903 zaczął malować widoki Montmagny, gdzie mieszkał z matką przez pewien czas, a także katedry i wioski z
widokówek. Po etapie impresjonistycznym, w jego twórczości nastąpił charakterystyczny ""biały okres"", ok.1909-14, w którym powstały przepiękne obrazy przedstawiające ulice i
odpadający tynk białych murów Montmarte - jego rodzinnej dzielnicy, do której był głęboko przywiązany. Jego styl zmienił się ponownie około 1917, pogarszając się na pewien czas.
Późniejsze prace Utrilla charakteryzują się żywszymi kolorami i prostszym rysunkiem, choć pod koniec swej twórczości w pewnej mierze powrócił do stylu, za który jest dziś
najbardziej ceniony. Malował gwasze i obrazy olejne.
- Vasarély Victor (1908- ), malarz francuski pochodzenia węgierskiego, przedstawiciel op-artu. W latach 40. zaczął malować precyzyjne kompozycje geometryczne, pełne
wizualnych zagadek oraz efektów ruchu, które tworzył ze złożonych układów figur geometrycznych o wyraźnych krawędziach, stosując subtelne odcienie barw. Od 1930 działał w
Paryżu, a od 1960 - na południu Francji. Początkowo zajmował się grafiką, tworząc przede wszystkim prace czarno-białe.
- Vasari Giorgio (1511-1574), włoski historyk sztuki, architekt i malarz. W swych Żywotach najsławniejszych malarzy, rzeźbiarzy i architektów 1550 (dzieło to rozszerzono i
poprawiono w 1568), przedstawił teorię, zgodnie z którą renesans w sztuce rozpoczął się od Giotta, a jego kulminację stanowiła twórczość Michała Anioła. Zaprojektował Palazzo degli
Ufizzi we Florencji, a także pałace i kościoły w Pizie oraz Arezzo. Przez krótki czas studiował sztukę we Florencji, pod kierunkiem Michała Anioła, dla którego żywił bezmierny
podziw, a także u Andrei del Sarto i Baccia Bandinelliego. W Rzymie studiował twórczość Rafaela. Odniósł sukces jako architekt i malarz dekoracyjny, a w 1547 wybudował sobie dom
w Arezzo (obecnie mieści się w nim muzeum), suto go ozdabiając. Jako malarz nie był nigdy wysoko ceniony, choć jego twórczość stanowi ciekawy przykład manierystycznej przesady,
będącej rezultatem fascynacji malarstwem Michała Anioła. Jego Żywoty należą jednak do klasyki i, choć poprawione w szeregu szczegółów w wyniku współczesnych badań, pozostają
dziełem o wielkiej wartości jako bardzo obiektywny zapis rozwoju włoskiej sztuki od Średniowiecza do Renesansu.
- Velázquez Diego Rodriguez de Silva y (1599-1660), malarz hiszpański. Był najwybitniejszym malarzem hiszpańskim XVII stulecia. W 1623 został nadwornym malarzem
Filipa IV w Madrycie, gdzie namalował liczne portrety rodziny królewskiej, a także kilka obrazów religijnych, scen rodzajowych i malowideł o innej tematyce. Typowy przykład jego
malarstwa portretowego stanowią Panny dworskie (Las Meninas) 1656 (Prado, Madryt), podczas gdy obraz Women Frying Eggs 1618 (National Gallery of Scotland, Edynburg) jest
typową sceną rodzajową. Ocenia się, że liczba jego obrazów (które podpisywał nazwiskiem Diego Velasques lub Diego de Silva Velasquez) nie przekracza 170. Kopie i kolejne wersje
obrazów Velázqueza wykonywane były przez jego asystentów, wśród których znaleźli się Juan Paréja i Juan del Mazo. Jego natychmiastowy wpływ na sztukę hiszpańską był niewielki,
choć Goya miał później uznać ""Rembrandta, Velazqueza i Przyrodę"" za źródło swej inspiracji; również wielu innych późniejszych wielkich artystów, m.in. Manet, czerpało
natchnienie z twórczości owego najbardziej ""malarskiego"" z wielkich malarzy. Jego pierwszym mistrzem był Francisco de Herrera; następnie uczył się pod doskonalszym
kierunkiem Francisco Pacheco, z którego córką, Juaną, ożenił się w 1618. Jego pierwszymi dziełami, namalowanymi w Sewilli, były bodegones, ""obrazy kuchenne"", z postaciami
chłopów i starannie, szczegółowo przedstawionym detalem martwej natury, wykazujące silny wpływ ""naturalizmu"" Caravaggia, np. Chrystus w domu Marty i Marii (National Gallery,
Londyn), Kucharz (National Gallery of Scotland) oraz Water Carrier (Apsley House). W 1622 wyjechał na krótko do Madrytu. W rok później został wezwany przez ministra króla
Filipa IV, Olivaresa; odniósł natychmiastowy sukces i został mianowany nadwornym malarzem króla. Sławę przyniósł mu obraz Los Borracho z 1629. W tym okresie Velazquez poznał
w Madrycie Rubensa oraz zaczerpnął inspirację ze swego pierwszego pobytu we Włoszech, w latach 1629-31. Studiował i kopiował dzieła wielkich mistrzów weneckich w Wenecji, a
następnie pojechał do Rzymu i Neapolu, gdzie poznał Riberę. Obraz Kuźnia Wulkana (Prado) stanowi próbę pogodzenia włoskiego sposobu przedstawienia tematu mitologicznego z
właściwym Velazquezowi poczuciem realizmu. Od 1631 poświęcił się pilnie służbie dworskiej, która, oprócz malowania, wymagała również od niego pełnienia różnych oficjalnych
powinności, a jedyną przerwę stanowił jego drugi pobyt we Włoszech (Genua, Wenecja, Neapol i Rzym), w latach 1649-51. W owym okresie malował głównie obrazy rodziny królewskiej,
np. stojący portret Filipa IV (National Gallery, Londyn) oraz Portret konny infanta Baltazara Carlosa (Prado), choć powstało wówczas również wspaniałe Poddanie Bredy (Las Lanzas)
(Prado), namalowane przed 1635, dla upamiętnienia zakończonego sukcesem oblężenia Bredy przez Spinolę. Drugi wyjazd Velazqueza do Włoch (w celu zakupu obrazów i
zgromadzeniu informacji przydatnych dla utworzenia planowanej Hiszpańskiej Akademii Królewskiej) zaowocował jego portretem Innocentego X, wspaniałym szkicem pejzażu ogrodów
Villa Medici (Prado) oraz malowidłem Wenus ze zwierciadłem (National Gallery, Londyn), w którym próbował naśladować Tycjana. W ostatnich latach życia stworzył stosunkowo
niewiele obrazów, stanowiących jednak cykl znakomitych arcydzieł. Jego portrety drugiej żony Filipa IV, Marianny Austriackiej oraz infantki Małgorzaty łączą w sobie subtelną
kolorystykę z pełną rozmachu kompozycją. Na swych słynnych obrazach grupowych - Panny dworskie oraz widok wnętrza królewskiej wytwórni gobelinów, Las Hilanderas (oba
znajdują się w muzeum Prado) - znalazł znakomite rozwiązanie rozmieszczenia powikłanych tematów malarskich.
- Velde van de, nazwisko rodziny malarzy holenderskich.. Essaias (ok.1591-1630) był pejzażystą, twórcą obrazów bitewnych i scen rodzajowych. Tworzył w Haarlemie oraz jako
nadworny malarz w Hadze; słynął głównie jako twórca niewielkich pejzaży z postaciami ludzkimi. Jego brat, Willem starszy (1610/11-1693), był malarzem scen morskich.
Uczestniczył w wojnie morskiej pomiędzy Holandią i Anglią, jednak w 1672 został, wraz z synem, wezwany do Anglii i mianowany malarzem króla Karola II. Jego syn, Willem młodszy,
który studiował w Amsterdamie pod kierunkiem swego ojca oraz u Simona de Vliegera, współpracował z nim i prześcignął ojca pod względem sławy malarskiej. Brat Willema
młodszego, Adriaen (1636-1672) malował zwierzęta i pejzaże.
- Vermeer Jan (1632-1675), malarz holenderski. Tworzył w Delft. Większość jego obrazów stanowią sceny rodzajowe, charakteryzujące się przejrzystą klarownością, wyraźną
atmosferą spokoju oraz harmonią barw opartą często na żółci i błękicie. Często malował samotne kobiety w ich domostwach, np. The Lacemaker, ok. 1655 (Luwr, Paryż). Był
prawdopodobnie uczniem Carela Fabritiusa, a w 1653 został przyjęty do cechu malarzy w Delft, zostając mistrzem cechu w 1662 i ponownie w 1970. Zmarł w nędzy, do czego bez
wątpienia przyczynił się obowiązek utrzymania licznej rodziny. Z całą pewnością nie był malarzem zbyt płodnym - do dziś zachowało się niecałych czterdzieści oryginalnych dzieł
Vermeera. Po śmierci popadł w zapomnienie, aż do 1866, kiedy to odkrył go ponownie francuski krytyk, ""W. Bürger"" (Théophile Thoré). W równowadze i prostocie kompozycji oraz
w subtelnym wyczuciu barwy i koloru światła, Vermeer osiągnął pełną spokoju doskonałość. W jego pierwszych pracach dostrzec można wpływy włoskie, np. Diana and her
Nymphs/Toaleta Diany(?) (Haga) i The Courtesan Drezno, jednak niezależny geniusz Veermera ujawnia się w jego arcydziełach: dwóch wspaniałych widokach miejskich, Widok Delft
(Haga) i Uliczka (Rijksmuseum); obrazach ukazujących wnętrza, które pod względem mistrzostwa prześcigają twórczość Hoocha, Terborcha i Metsu, np. Lady Standing at the
Virginals (National Gallery, Londyn) oraz Pracownia artysty (Wiedeń) - obraz, którego nie udało się sprzedać za życia artysty; a także w tak znakomitych studiach, jak Mleczarka
(Rijksmuseum), Girl with a Turban (Haga) oraz Girl with a Flute (National Gallery, Waszyngton).
- Veronese Paolo (Paolo Caliari) (ok.1528-1588), malarz włoski. Tworzył głównie w Wenecji (od około 1553). Specjalizował się w wielkich kompozycjach dekoracyjnych, takich
jak malowidła na sklepieniach Pałacu Dożów w Wenecji, z ich efektami trompe l'oleil (złudzeń optycznych) i pomysłowym detalem. Niezależnie od tematyki - religijnej, mitologicznej,
historycznej, czy też alegorycznej - jego obrazy wysławiają potęgę i świetność Wenecji. Był uczniem mniej znanego malarza, Antonia Badilego, jednak wiele nauczył się studiując dzieła
Tycjana i Tintorettego. Część młodości spędził również w sklepie swego brata, Antonia, handlującego haftami i kosztownymi tkaninami, które miały odegrać istotną rolę dekoracyjną w
jego malarstwie. Od 1555 mieszkał w Wenecji, tworząc owe ogromne kompozycje dekoracyjne, przedstawiające okazałą architekturę i tłumy odzianych z przepychem postaci, z których
Veronese słynie do dzisiaj. Wiele spośród jego najlepszych obrazów i fresków zobaczyć można w Wenecji, w Pałacu Dożów, kościele świętego Sebastiana, w Accademii oraz w Villi
Masiera. Do arcydzieł artysty znajdujących się poza Wenecją należą: wspaniałe Gody w Kanie Galilejskiej 1562-63 (Luwr), Family of Darius before Alexander ? ok. 1570 (National
Gallery, Londyn) oraz Finding of Moses (Waszyngton, Mellon Collection). Na obrazie Gody w Kanie Galilejskiej dostrzec można typowy dla twórczości Veronesa przepych i okazałość;
przedstawiono na nim ponad 130 postaci, m.in. portrety wielu osobistości owych czasów - Karola V, Franciszka I, sułtana Solimana II, Tycjana, Bassana, Tintoretta, Aretina - oraz
gromadę błaznów, karłów, murzyńskich paziów i psów; wszystkie te postacie umieszczone zostały we wspaniałej scenerii architektonicznej. Uznano, że obraz ten, a także namalowane w
podobny sposób malowidło Uczta w domu Lewiego, wyrażają lekceważący stosunek wobec tematyki religijnej, a Veronese był w związku z tym przesłuchiwany przez Inkwizycję (w 1573).
Pod względem kompozycji, sposobu malowania postaci oraz kolorystyki przypominającej tkaniny dekoracyjne, Veronesa zaliczyć trzeba do grona największych mistrzów weneckich, a
jego twórczość stanowiła inspirację dla ostatniego wspaniałego rozkwitu malarstwa ściennego w XVIII w., reprezentowanego np. w dziełach Tiepola. W wielkich przedsięwzięciach
Veronesa pomagał mu brat Benedetto oraz jego synowie - Carlo i Gabriel - którzy przejęli pracownię artysty po jego śmierci.
- Verrocchio Andrea del, właściwie Andrea di Cione (ok. 1435-1488), włoski malarz, rzeźbiarz i złotnik. Prowadził pracownię we Florencji i otrzymywał zamówienia od rodziny
Medyceuszów. Pełen ekspresji pomnik konny Bartolomea Colleoniego, rozpoczęty ok. 1480 (Campo SS Giovanni e Paolo, Wenecja), był jego ostatnią pracą. Szkolił się jako złotnik pod
kierunkiem Giuliana Verrocchiego i był prawdopodobnie również uczniem Donatella. Słynął głównie ze swych rzeźb; jego pomnik w brązie Bartolomea Colleoniego na koniu jest
jednym z arcydzieł sztuki rzeźbiarskiej. Mniej znany jest jako malarz; w rzeczywistości tylko jeden obraz, Chrzest Chrystusa (galeria Uffizi), przypisuje mu się z całą pewnością.
Jednak jego pracownia, w której malarstwo stanowiło jedną z wielu uprawianych dziedzin, była ważnym ośrodkiem kształcenia adeptów i Verrocchio cieszy się sławą również jako
nauczyciel (i przez parę lat pracodawca) Leonadra da Vinci; jego głównym pomocnikiem malarskim był zaś Lorenzo di Credi. Dobrze ugruntowana tradycja mówi, że Leonadro da Vinci
namalował anioła znajdującego się z lewej strony Chrztu Chrystusa, a ponadto dostrzega się jego pędzel w tle Marii z Dzieciątkiem (Sheffield). ";1435;1488;"Włochy"
364;"Vigée";"Lebrun (Marie) Elisabeth (Louise) (1755-1842), portrecistka francuska. Jej nauczycielami byli jej ojciec (malarz pasteli) i Greuze. W latach 80. została malarką Marii
Antoniny; zachowało się wiele jej portretów królewskich wykonanych w pochlebczym stylu rokokowym. Po wybuchu rewolucji 1789 opuściła Francję i podróżowała po Europie; w latach
1795-1802 przebywała w Petersburgu. Ponownie osiadła w Paryżu w 1809. Opublikowała opis swoich podróży zatytułowany Souvenirs 1835-37, napisany w formie listów.
- Vlaminck Maurice de (1876-1958), francuski malarz i grafik. Był w zasadzie samoukiem. Należał do pierwszych zwolenników fowizmu. Znany jest głównie dzięki swoim
spontanicznym, barwnym pejzażom. W późniejszym okresie porzucił fowistyczną barwę i jego prace stały się bardziej mroczne i ekspresjonistyczne w wyrazie. Początkowo znajdował
się pod wpływem van Gogha, lecz ok. 1908 jego główną inspiracją stało się malarstwo Cézanne'a. Vlaminck pisał również poezję, powieści i eseje, grał na skrzypcach, uczestniczył w
wyścigach kolarskich, prowadził farmę i kolekcjonował sztukę afrykańską. Rozpoczął studiować malarstwo w wieku 19 lat; pracował wspólnie z AndréDerainem. Duży wpływ wywarła
na niego wystawa van Gogha z 1901, po której złożył charakterystyczną dla fowizmu deklarację, że ""powinno malować się przy pomocy czystego cynobru, werońskiej zieleni i
kobaltu"". Wraz z Matisse'em, Derainem i innymi wystawiał w Salonie Fowistów w 1905. Jego dojrzałe malarstwo nie nosi już śladów przywiązania do czystych barw; wpływ van Gogha
uwidacznia się już tylko w emfazie; cechą charakterystyczną jest ciężka faktura i nagłe przejścia od fragmentów ciemnych do jasnych, które nadawały dramatyczny wyraz niebu
zachmurzonemu przed burzą i zasypanym śniegiem wioskom z jego charakterystycznych pejzaży. Takie właśnie pejzaże i utrzymane w podobnej tonacji martwe natury dominowały w
jego twórczości.
-Vuillard Jean) Edouard (1868-1940), francuski malarz i grafik. Był członkiem-założycielem grupy nabistów. Jego prace cechuje zmysł dekoracyjny i troska o strukturę
powierzchni, która odzwierciedla wpływy rycin japońskich. Wraz z Pierre'em Bonnardem stworzył liczne litografie i obrazy prostych wnętrz domowych, które określano ogólnym
terminem Intimiste. Był blisko związany z Bonnardem, swoim przyjacielem z młodości; obaj obrali równoległe kierunki w sztuce. Należał do grupy nabistów, lecz, jak powiedział, nie
było w nim nic z rewolucjonisty. Termin Intimiste, stosowany zarówno w odniesieniu do niego, jak i do Bonnarda, charakteryzuje szczególnie trafnie łagodny i wyciszony nastrój jego
rozjaśnionych światłem lampy wnętrz. W swych pomysłach był mniej śmiały niż Bonnard i bardziej akademicki od niego, chociaż stworzył, zainspirowany grafiką japońską, wspaniałe i
niekonwencjonalne litografie barwne. Wykonał kilka dekoracji ściennych: dla Comédie des Champs Élysées (1913), Palais de Chaillot (1937) i Palais des Nations w Genewie (1938).
Jego notatniki i pamiętniki zostały przekazane do Bibliothéque Nationale z zastrzeżeniem, żeby nie otwierać ich do 1980.
- Warhol Andy, właściwie Andrew Warhola (1928-1987), amerykański przedstawiciel pop-artu, twórca filmowy. W 1962 zdobył rozgłos obrazami przedstawiającymi puszki zupy
Campbell's, butelki Coca-Coli i gwiazdy filmowe. W swoim nowojorskim studio, The Factory, produkował ze swoimi asystentami cykle krzykliwych odbitek sitodrukowych. Zrealizował
takie filmy, jak Chelsea Girls 1966 i Trash 1970. Urodził się w Pittsburghu w stanie Pensylwania i studiował tam sztuki plastyczne. W latach 50. stał się czołowym nowojorskim
artystą komercyjnym. Wraz z nadejściem pop-artu jego dziwaczna osobowość i talent do autoreklamy zapewniły mu powszechny rozgłos. Był pionierem widowisk multimedialnych,
organizując w 1966 tournée Exploding Plastic Inevitable z udziałem grupy rockowej Velvet Underground. W 1968 został ciężko postrzelony przez radykalną feministkę Valerie
Solanas. W latach 70. i 80. Warhol zajmował się głównie malarstwem, chociaż współpracował również z magazynem ""Interview"" oraz prowadził show w telewizji kablowej. W maju
1994 w Pittsburghu otwarto muzeum jego prac - największe muzeum w USA poświęcone w całości twórczości jednego artysty. Jego wczesne cykle grafik sitodrukowych przedstawiały
wypadki samochodowe i samobójstwa, Marilyn Monroe, Elvisa Presleya i kwiaty. Jego filmy, poczynając od Sleep 1963, a kończąc na Bad 1977, oparte są w dużym stopniu na
improwizacji. Pisał również książki, m.in. The Philosophy of Andy Warhol (From A to B and Back Again) 1975 oraz Popism 1980.
- Watteau (Jean) Antoine (1684-1721), francuski malarz rokokowy. Urodził się w Valenciennes. Z początku zainspirowany flamandzkim malarstwem rodzajowym malował
oberże i sceny wojskowe. Młode lata spędzone w Paryżu od 1702 umożliwiły mu zetknięcie się z modnym malarstwem francuskim, a w szczególności z ozdobnymi stylami i scenografią
teatralną. Pozostawał także pod wpływem Giorgione'a i Rubensa. Wykształcił nową kategorię malarstwa rodzajowego, znanego jako féte galante: wymyślne sceny ukazujące elegancko
ubranych młodych ludzi uczestniczących w rozrywkach na świeżym powietrzu. Jeden z jego obrazów, Odjazd na Cyterę 1717 (Luwr, Paryż), zapewnił mu członkostwo w Akademii
Francuskiej.
- Wąsowicz Wacław, ur. 1891 zm. 1942. Malarz i grafik. Członek grup Formiści Polscy, Rytm i Ryt. Tworzył obrazy o formie kubizującej i ciemnej gamie barwnej oraz
kompozycje kolorystyczne. Uprawiał także drzeworyt oparty na kontraście białych i czarnych płaszczyzn oraz malarstwo ścienne. ";1891;1942;"Polska"
- Weber Max (1881-1961), amerykański malarz i rzeźbiarz pochodzenia rosyjskiego. Urodzony w Rosji, w 1891 wyemigrował do Nowego Jorku, gdzie uczył się malarstwa. W
latach 1905-09 podróżował po Europie. Pozostając pod wpływem paryskich malarzy awangardowych ze szkoły kubistycznej i futurystycznej, odegrał kluczową rolę w przeniesieniu tych
stylów do Stanów Zjednoczonych. Tworzył także rzeźby futurystyczne.
- West Benjamin (1738-1820), amerykański malarz neoklasycystyczny. Od 1763 działał w Londynie, korzystając przez wiele lat z mecenatu króla Jerzego III i zdobywając
sławę jako twórca obrazów historycznych. Jego dzieło Śmierć generała Wolfe 1770 (National Gallery w Ottawie) zapoczątkowało modę na malowanie niedawnych wydarzeń
historycznych we współczesnych kostiumach. W 1792 został prezesem Royal Academy w Londynie.
- Weyden Rogier van der (ok. 1399-1464), artysta niderlandzki. Był oficjalnym malarzem miejskim Brukseli od 1436. Tworzył portrety oraz obrazy o tematyce religijnej, takie
jak Sąd Ostateczny 1450(?) (Hôtel-Dieu, Beaune). Jego subtelny styl wywarł ogromny wpływ na malarstwo niderlandzkie. W 1450 odbył podróż po Włoszech, gdzie był przyjmowany z
ogromnym poważaniem. W Brukseli miał cieszącą się powodzeniem pracownię, którą prowadził aż do końca życia. Wprawdzie nie podpisywał swoich obrazów, ale jego prace były równie
charakterystyczne jak Jana van Eycka, a obrazy z jego studia, znajdujące się obecnie w wielu światowych galeriach, wywarły ogromny wpływ na malarstwo w północnej Europie pod
koniec XV wieku. Jego twórczość cechuje klarowna i elegancka kompozycja oraz wyczucie i umiejętność przedstawienia przestrzeni (sugerujące, że potrafił tu wykorzystać efekty
zaobserwowane w gotyckiej rzeźbie). Jednocześnie jest ona przesycona głębokim humanizmem uwidaczniającym się w całej gamie uczuć wyrażanych przez jego postaci, w których
przedstawianiu był niezrównanym mistrzem swojego okresu. Wszystkie te cechy stanowiące o wybitności Weydena znajdują wyraz w Zdjęciu z krzyża (Escorial w Hiszpanii; istnieją
również inne wersje). Do jego najwspanialszych dzieł religijnych należą: Pieta (Haga), wielki poliptyk Sąd Ostateczny, Siedem Sakramentów (Antwerpia) oraz Adoration of the Magi
(Berlin). Malował również znakomite portrety, takie jak Portret damy (Waszyngton).
- Whistler James Abbott McNeill (1834-1903), amerykański malarz i akwaforcista. Działał w Londynie od 1859. Zafascynowany japońskimi sztychami, malował krajobrazy
nadrzeczne i portrety, które charakteryzowała subtelność kompozycji i harmonia kolorów, na przykład Kompozycja w szarości i czerni: Portret matki malarza 1871 (Luwr w Paryżu).
Zamieszkał w Chelsea w Londynie i malował widoki Tamizy, między innymi Old Battersea Bridge ok. 1872-75 (Tate Gallery w Londynie). W 1877 krytyk sztuki John Ruskin
opublikował artykuł dotyczący jego obrazu Nokturn w czerni i złocie: Spadająca rakieta (obecnie w Detroit). Whistler zareagował, wytaczając mu proces o zniesławienie, w którym
przyznano mu symboliczne odszkodowanie w wysokości ćwierć pensa. Artysta opisał ten proces w swojej książce The Gentle Art of Making Enemies ['subtelna sztuka robienia sobie
wrogów'] 1890.
- Wilson Richard (1714-1782), malarz walijski. Tworzył pejzaże przesycone nastrojem malarstwa włoskiego i wzbogacone elementami klasycznymi. Jego prace wywarły
ogromny wpływ na rozwój angielskiej szkoły pejzażu, a szczególnie na Turnera. Dzięki ojcu Wilson otrzymał wykształcenie klasyczne, po czym studiował sztukę w Londynie (1729)
pod kierunkiem mało znanego malarza portrecisty, Thomasa Wrighta. Do 1750 malował ze sporym powodzeniem portrety, między innymi księcia Walii (późniejszego Jerzego III) oraz
jego brata, Księcia Yorku (National Portrait Gallery), a także Flory Macdonald (National Gallery w Szkocji). Jeszcze przed wyjazdem do Włoch w 1750 zaczął malować krajobrazy, a
podczas swojego pobytu w tym kraju do 1756 został przekonany, by całkowicie się poświęcić malarstwu pejzażowemu. Wraz z kilkoma uczniami pracował w Rzymie i Neapolu, tworząc
rodzaj ""pejzażu klasycznego"". Czerpał częściowo z malarstwa Clauda i Gasparda Poussin oraz z Cuypa, u którego zachwycało go złote światło, natomiast sposób malowania listowia
zdradza wpływy Ruisdaela. Oryginalność Wilsona polegała natomiast na strukturalnej prostocie kompozycji, szerokim traktowaniu tematu i nastroju tworzonym przez oświetlenie,
studiowane bezpośrednio w plenerze. Być może to odejście od sztuczności będącej w owym okresie w modzie spowodowało niepowodzenia Wilsona po powrocie do Anglii. Nie udało mu się
odnieść sukcesu ani w przypadku dzieł o tematyce mitologicznej (np. Niobe), ani obrazów ukazujących zapamiętane z Włoch sceny (jakość tych ostatnich była nierówna; niektóre wręcz
wyraźnie malowane były dla zarobku). Podobnie nie spotkały się z uznaniem jego pejzaże Anglii i Walii. Jednak Wilson stworzył prawdziwe arcydzieła, takie jak The River Dee (Barber
Institute w Birmingham), Cader Idris (National Gallery) czy Snowdon (Nottingham). Zrezygnował z pracy na krótko przed śmiercią i zamieszkał w pobliżu Llanberis. Pozostawił po
sobie bogaty dorobek w pełni doceniony przez następne pokolenia.
- Winterhalter Franz Xavier (1805-1873), niemiecki malarz portrecista. Był malarzem nadwornym Wielkiego Księcia Leopolda w Karlsruhe, po czym w 1834 przeniósł się do
Paryża, gdzie korzystał z mecenatu europejskich rodów królewskich.
- Witkiewicz Stanisław Ignacy, ur. 1885 zm. 1939, pseud. Witkacy, dramaturg, powieściopisarz, malarz, teoretyk sztuki i filozof. W 1918-22 był członkiem i teoretykiem
ugrupowania artyst. Formiści Polscy, a także współpracownikiem ""Zwrotnicy"". Jego koncepcje estetyczne (wyłożone w książce Nowe formy w malarstwie... 1919 i w Szkicach
estetycznych 1922) akcentowały formalne wartości dzieła sztuki (hasło ""czystej formy"", wskazując również jego funkcję przedstawiające i poznawcze. Twórczość malarska przeszła
od młodopol. ekspresjonizmu do niemal abstrakcyjnych kompozycji fantastyczno-symbolicznych. Wyznawane koncepcje estetyczne przeniósł z plastyki na teatr i poezję (Teatr 1923).
Napisał ponad 30 sztuk mających być realizacją tych koncepcji. Jego groteskowo-fantastyczne dramaty, m.in. Gyubal Wahazar (1921, w Małym dworku (1923), Szewcy (1934), Matka
(1924, wyst. 1964), Jan Maciej Wścieklica (1925), Wariat i zakonnica (1926); powieści - 622 upadki Bunga... (1910-11, wyd. 1972), Jedyne wyjście (1932-33, wyd. 1968), Pożegnanie
jesieni (1927), Nienasycenie (1930). Główne prace plastyczne: Walka żywiołów (1920), Fantazja (1921-22), liczne portrety psychologiczne. Główne wydania dzieł: Wybór dramatów
(1974), Pisma filozoficzne i estetyczne (t. 1-4 1974-78), Bez kompromisu. Pisma krytyczne i publicystyczne (1976), Czysta Forma w teatrze (1977), Dzieła zebrane (t. 1-5 i 12
1992=95).
- Witkowski Romuald Kamil, ur. 1870 zm. 1950. Malarz. Członek Rytmu, Praesensu, grupy Plastycy Nowocześni. Autoportret (1935), Dynia (1938).
- Witz Konrad (ok. 1400-ok. 1445), malarz szwajcarski pochodzenia niemieckiego. Ściśle przestrzegany przez niego realizm sugeruje, że znane mu były prace współczesnych
mu artystów flamandzkich, takich jak Jan van Eyck. Tłem sceny biblijnej przedstawionej na jego najsłynniejszym obrazie Połów ryb na jeziorze Genezaret 1444 (Musée d'Art et
d'Histoire w Genewie) jest Jezioro Genewskie; jest to jedno z najwcześniejszych przedstawień konkretnego pejzażu w sztuce europejskiej. Witz był synem malarza tworzącego dla
księcia Burgundii. Wraz ze swym ojcem podróżował po Burgundii i Niderlandach, czerpiąc inspirację z obu tych źródeł. Działał głównie w Bazylei, pracując nad siłą i pewnością
kompozycji, co było odejściem od ""miękkiej"" maniery dominującej w owym czasie w malarstwie niemieckim. Jego wielki talent uwidacznia się także w obrazie Annunciation ok.
1445 (Norymberga), lecz niewątpliwie największym arcydziełem Witza jest Połów ryb na jeziorze Genezaret ze wspaniale oddanym pejzażem stanowiącym tło obrazu.
- Wright Joseph (1734-1797), malarz angielski. Znany był również jako Wright z Derby, od nazwy miejsca swojego urodzenia. Malował portrety, pejzaże i grupy wykonujące
doświadczenia naukowe. Charakterystyczne dla jego obrazów jest wnoszące ładunek dramatyzmu oświetlenie -- ogniem z kominka, światłem świecy czy nawet wybuchem wulkanu.
Wysoce oryginalne były również niektóre tematy jego dzieł, na przykład Eksperyment z powietrzną pompką 1768 (National Gallery w Londynie). Wśród wykonanych przez niego
portretów znajduje się Sir Brooke Boothby 1781, namalowany w pozycji półleżącej (Tate Gallery w Londynie).
- Wróblewski Andrzej, ur. 1927 zm. 1957. Malarz. Założyciel przy ASP w Krakowie Grupy Samokształceniowej (1948 wraz z R. Artymowskim). Brał udział w Wystawie Młodej
Plastyki w warszawskim Arsenale (1966 obraz Matki). Malował kompozycje figuralne - dla wyrażenia okrutnej dosłowności treści posługując się metaforą, specyficznym nadrealizmem
i monochromatyczną gamą barwną (cykl Rozstrzelanie, Błękitny szofer 1948-49). Sugestywne, pesymistyczne wizje uprzedmiotowionego człowieka, ekspresyjnie wyrażające absurd
ludzkiej egzystencji, pojawiają się w płótnach z lat 1955-57 (Ukrzesłowienie Kolejka trwa, Nagrobki, Cień Hiroszimy). Wywarł wpływ na ekspresjonistyczny nurt w malarstwie
polskim.
- Wu Tao-tzu (ok. 680-ok. 740), malarz chiński. Pochodził z Yang-ti w prowincji Honan. Słynne są jego malowidła ścienne (murale) w świątyniach buddyjskich i taoistycznych.
Uważany jest za najwiekszego mistrza z okresu dynastii Tang i jednego z najwiekszych artystów chińskich, chociaż jego dzieła można podziwiać tylko poprzez ich kopie, jako że żadna
z jego prac nie przetrwała do naszych czasów.
- Wyczółkowski Leon, ur. 1852 zm. 1936. Malarz i grafik. Jeden z najwybitniejszych pol. artystów przełomu XIX i XX w. W latach 1895-1911 prof. Szkoły Sztuk Pięknych w
Krakowie, od 1934 w ASP w Warszawie. Jeden z zał. towarzystwa Sztuka. Twórczość realistyczna, w malarstwie ulegająca wpływom impresjonizmu i symbolizmu. Malował portrety,
sceny rodzajowe, nastrojowe pejzaże, m.in. tatrzańskie drzewa, zabytki architektoniczne miast pol., martwe natury. Od ok. 1898 zajął się grafiką Gł. prace: portrety J. Kossaka, J.
Chełmońskiego, E. Barącza i in., Sarkofagi 1897, cykl Skarbiec wawelski, teki graficzne Tatry, Teka litew., Gdańsk, Teka huculska, Teka ukr., Wawel I i II Stara Warszawa,
Wrażenia z Białowieży, Gościeradz.
- Wyspiański Stanisław, ur. 1869 zm. 1907. Dramatopisarz, poeta, malarz, reformator teatru. Obok romantyków, największy twórca dramatu pol., zwłaszcza tragedii; pionier
nowoczesnych form teatralnych, pierwszy inscenizator Dziadów A. Mickiewicza. W dramatach, wraz z nurtem filoz. i metafizycznym interpretowaniem dziejów Polski - Bolesław Śmiały
1903, Noc listopadowa 1904 oraz nawiązań do tragedii antycznej Klątwa 1899, Meleager 1899, Sędziowie 1907, zawarta jest polemika z polit. i lit. współczesnością Wesele 1901,
Wyzwolenie 1903. W dorobku twórczym także rapsody, liryka osobista. Jako malarz jest wybitnym przedstawicielem secesji. Witraże, polichromie, nowatorska grafika książkowa,
portrety, projekty dekoracji teatralnych.
- Yeats Jack Butler (1871-1957), irlandzki malarz i ilustrator. Jego pełne dynamizmu sceny rodzajowe z życia w Irlandii, na przykład Back from the Races 1925 (Tate Gallery
w Londynie) oraz z mitologii celtyckiej odzwierciedlają nową irlandzką świadomość narodową. Artysta był bratem poety W.B. Yeatsa. Yeats spędził okres młodzieńczy w Sligo i
początkowo tworzył głównie rysunki piórkiem i akwarele przedstawiające pełne życia impresje okolicy oraz wydarzeń i osobistości z dziedziny sportu w Irlandii. Od 1930 poświęcił się
wyłącznie malarstwu olejowemu, stosując poruszająco żywiołowe zestawienia barw, które można by nazwać ekspresjonistycznymi. Pod koniec życia był uznawany za najwybitniejszego
przedstawiciela sztuki irlandzkiej.
- Zamoyski Jan, ur. 1901 zm. 1986. Malarz. Współzałożyciel i członek Bractwa Świętego Łukasza (1925-39). Tworzył portrety, obrazy o tematyce hist., rel. i rodzajowej (Pani z
filiżanką, portret żony 1934), także malarstwo ścienne (fresk Bolesław Chrobry wytyczający granice Polski w Wojsk. Instytucie Kartograficznym, z B. Cybisem 1937, plafon w Pałacu
Ostrogskich 1933, panneau w Filharmonii Nar. w Warszawie 1954, plafon Polskie Niebo w sali widowiskowej Pol. Gimnazjum w Gdańsku, z B. Cybisem 1938) i dekoracje
scenograficzne.
- Zeuksis (V wiek p.n.e.), malarz grecki, przedstawiciel szkoły jońskiej. Pozostawał pod wpływem Apollodorosa. Działał współcześnie z Parrasjosem, z którym rywalizował. Był
mistrzem w delikatnym stosowaniu kolorów i cienia; tworzył z wyobraźni portrety takich mitycznych postaci jak Penelopa i Helena. Przypisywanym mu arcydziełem był obraz Heleny
namalowany dla miasta Kroton. Według legendy stworzył tak realistyczny obraz winogron, że zwiódł nawet ptaki, które próbowały je zjeść. Żadna z jego prac nie przetrwała do naszych
czasów.
- Zoffany Johann (lub John) (1733-1810), brytyjski malarz portrecista pochodzenia niemieckiego. Osiedlił się w Londynie około 1761. Korzystając z mecenatu Jerzego III,
stworzył wiele portretów rodziny królewskiej oraz angielskiej arystokracji. Spędził również kilka lat we Florencji (lata siedemdziesiąte XVIII w.) oraz w Indiach (lata osiemdziesiąte
XVIII w.).
- Zurbarán Francisco de (1598-ok. 1664), malarz hiszpański. Działał w Sewilli. Malował przede wszystkim obrazy o tematyce religijnej, tworząc w sugestywnym, surowym stylu.
Pochodził z rodziny chłopskiej i jako chłopiec został uczniem Juana de las Roelas, malarza z Sewilli. W 1628 zamieszkał w Sewilli, gdzie tworzył liczne dzieła religijne dla kościołów i
monastyrów. Na jego styl wywarła wpływ przyjaźń z młodym Velasquezem oraz mroczna maniera malarska stosowana wówczas w południowej Hiszpanii, a wywodząca się od Ribery i
szkoły neapolitańskiej. W późniejszym okresie zamieszkał w Madrycie, gdzie w 1650 został mianowany jednym z malarzy nadwornych Filipa IV, jednak jego surowa i prosta sztuka nie
wytrzymywała konkurencji z bardziej wyrafinowanymi dziełami Murilla. Charakterystyczne dla jego twórczości są wizerunki zakonników podczas modlitwy lub samotnych medytacji.
Namalował również sporo portretów kobiet ubranych w siedemnastowieczne suknie, lecz przedstawionych zgodnie z poetyckim obyczajem owych czasów jako święte. Przykładem może
być Św. Małgorzata znajdująca się w National Gallery w Londynie. Trzecią istotną tematyką jego twórczości była martwa natura, w której odnajdujemy tę samą skoncentrowaną prostotę,
co w wizerunkach postaci. Arcydziełem tego gatunku jest obraz Pomarańcze, cytryny i róża (galeria Uffizi).
- Żuławski Marek, ur. 1908 zm. 1985. Malarz. Od 1935 za granicą, od 1937 w Londynie. Malował martwe natury i kompozycje figuralne, odznaczające się uproszczeniem formy
i ciemną kolorystyką (Chrystus z Belsen 1947, Kain i Abel (967, Żona Lota 1975).