Powrót do strony głównej.

Malarze:

A   
B   
C   
D   
F - J   
K - Ł   
M   
N - P   
R   
S   
T   
U - Ż   



- Farge John La (1835-1910), amerykański malarz i projektant kościelny. Uważa się, że przyczynił się do przywrócenia popularności szkła witrażowego w USA. La Farge tworzył również drzeworyty, akwarele oraz malowidła ścienne. W 1856 artysta wybrał się do Europy, a w 1886 wyjechał na Daleki Wschód. W latach 70. dziewiętnastego wieku porzucił malarstwo pejzażowe (inspirowane twórczością francuskiego malarza Jeana Corota) dla obrazów religijnych oraz dla martwych natur. Przy ozdabianiu nowo wybudowanego Kościoła Świętej Trójcy w Bostonie współpracował z rzeźbiarzem Augustusem Saint-Gaudensem.
- Francesca Piero della (ok.1420-1492), malarz włoski. Tworzył w Arezzo i Urbino, i był jednym ze znaczących artystów XV w. Jego twórczość charakteryzuje się uroczystym bezruchem i niezwykle masywnymi postaciami, świecącą barwą i starannie dopracowaną harmonią kompozycji. Obejmuje ona serię fresków Legenda o prawdziwym krzyżu (kościół pod wezwaniem św. Franciszka w Arezzo), rozpoczętą około 1452, oraz Biczowanie Chrystusa (Galleria della Marche, Palazzo Ducale w Urbino), niewielkie dzieło namalowane w latach 50. XV w., znaczące ze względu na zastosowanie perspektywy. Był uczniem Domenica Veneziana. Po raz pierwszy pojawia się w 1439, jako pomocnik Domenica, ówcześnie malującego freski w Sant' Egidio we Florencji. Powrócił do swojego rodzinnego miasta Borgo, bez wątpienia z bogatym bagażem nauki pobranej we Florencji, obejmującym m.in. znajomość perspektywy. Tworzył tam dużo obrazów i fresków. Malował również w Urbino, gdzie cieszył się opieką księcia Federiga Montefeltro i jego żony, którą uwiecznił na słynnym obrazie (Galeria Uffizi). Odwiedził Rzym, chociaż nie zachowały się tam żadne jego dzieła, oraz Ferrarę, Rimini i Arezzo, gdzie w latach 1452-60 namalował swoje mistrzowskie freski. Powrócił na stałe do Borgo, do którego, jak się wydaje, był bardzo przywiązany. W wieku około lat 60 porzucił malarstwo, jako że pogarszał mu się wzrok, i poświęcił się studiom matematycznym i filozoficznym. Pozostawił dwa traktaty o zasadach perspektywy i matematyce. Jego twórczość obejmuje niezwykle imponujące freski Zmartwychwstanie w Borgo oraz Madonna z księciem Urbino jako darczyńcą (Mediolan, Brera). Dwa słynne obrazy w National Gallery w Londynie, Chrzest Chrystusa i Narodzenie, chociaż bardzo zbliżone stylem, uważane są odpowiednio za dzieła z wczesnego i późnego okresu. Użycie techniki olejnej w portretach z Urbino sugeruje znajomość malarstwa niderlandzkiego, ale ogólnie sztuka Piera jest bardzo indywidualna w swojej poetyce i duchu kontemplacji, oraz w poczuciu siły intelektualnej zawartej w jej abstrakcyjnym ujęciu kształtu i przestrzeni.
- Gauguin Paul (1848–1903), francuski malarz postimpresjonista. Wykraczając poza impresjonistyczne wyobrażenie rzeczywistości, poszukiwał bardziej bezpośrednich objawów życia w bogactwie kolorów wysp południowego Pacyfiku i magicznych obrzędach ich mieszkańców. Jego prace, często bardzo symboliczne w wyrazie i zawierające elementy ozdobne, cechuje zmysłowe stosowanie czystych barw. Wśród jego obrazów warto wymienić Żółtego Chrystusa (1889, Albright–Knox Art Gallery, Buffalo w stanie Nowy York). Gauguin urodził się w Paryżu, a dzieciństwo spędził w Peru. Po kilku latach pracy jako makler, w 1883 poświęcił się całkowicie malarstwu i regularnie dostarczał swoje obrazy na cztery ostatnie wspólne wystawy impresjonistów (1880–86). Od 1886 do 1891 mieszkał w wiosce Pont–Aven w Bretanii, gdzie pracował nad swoim nowym stylem – syntetyzmem – polegającym na stosowaniu obszarów intensywnych, czystych kolorów otoczonych grubym konturem. Wybierał tematy świadczące o jego zainteresowaniu wierzeniami innych kultur. W latach 1887–88 przez krótki czas przebywał na Martynice i w Panamie, a w 1888 spędził dwa uciążliwe miesiące z van Goghiem w Arles. Mieszkał na Tahiti (1891–93 i 1895–1901), a od 1901 na Markizach, gdzie zmarł. To właśnie na Tahiti namalował jeden ze swoich najbardziej znanych obrazów Skąd przybywamy? Kim jesteśmy? Dokąd idziemy? (1897) (Museum of Fine Art, Boston). Gauguin porusza współczesną wyobraYnię swoją postawą uciekiniera od cywilizacji, ale nowy wymiar jaki nadał kolorowi stanowi jego wielki wkład w nowoczesne malarstwo. Swoje refleksje żywo ujął w formie pisemnej w listach, w dziennikach oraz w poetyckim fragmencie autobiografii Noa Noa.
- Gogh Vincent van (1853–90), holenderski malarz postimpresjonistyczny. Próbował różnych zajęć, był m.in. kaznodzieją. Malować zaczął w latach 80.; jego wczesne prace stanowiły często posępne obrazki z życia chłopów, jak np. Jedzący kartofle (1885, Van Gogh Museum, Amsterdam). Pod wpływem impresjonistów i grafiki japońskiej jego styl stał się swobodniejszy – cechowały go intensywne barwy i wyraziste pociągnięcia pędzla, co widać np. w serii Słoneczniki (1888). Zadziwiająca jest zarówno ilość, jak i wspaniałość jego obrazów namalowanych w czasie krótkiego i nieszczęśliwego życia; ogromny jest również wpływ, jaki wywarł na nowoczesną sztukę w zakresie koloru i indywidualnej ekspresji. Był synem holenderskiego pastora. Malarstwem zajął się na poważnie dopiero w wieku 27 lat; do tego czasu bez powodzenia próbował sił na różnych posadach: w antykwariatach Gupil & Co w Hadze, Londynie i Paryżu, jako woYny w szkołach w Ramsgate i Isleworth, jako świecki kaznodzieja wśród górników w zagłębiu Borinage. Pierwszy etap jego kariery artystycznej można wyznaczyć na okres 1880–86, kiedy to przebywał w Holandii i Belgii. Wspierany finansowo przez swojego brata Thea, brał lekcje rysunków w Brukseli, następnie przebywał krótko u swego wuja Antona Mauve’a w Hadze i spędził rok w akademii w Brukseli. Znaczącym obrazem z tamtego okresu są Jedzący kartofle (1885). Potem nastąpił okres paryski (1886–88), który dla van Gogha zaznaczył się silnym wpływem grafiki japońskiej, impresjonizmu i sposobu traktowania koloru przez Seurata i Signaca. Słynne Buty stanowiły ostatnią pracę z jego wczesnego, utrzymanego w ciemnych barwach, stylu proletariackiego. Nowe podejście do koloru i kompozycji znalazło wspaniały wyraz w Arles (1888); do tego okresu należą takie słynne obrazy, jak Most w Arles, Kwitnący sad, Lodzie w Saint–Maries, The Chair and Pipe, Nocna kawiarnia w Arles, The Zouave Officer i kilka wersji Słoneczników. Od załamania nerwowego z 1888, kiedy to po kłótni z Gauguinem okaleczył sobie ucho, jego geniusz zmagał się z depresją powodowaną chorobą umysłową i szpitalnym otoczeniem. Rok 1889, spędzony w Saint–Rémy, przyniósł szereg prac według dzieł innych malarzy oraz jego własne kompozycje z drzewami cyprysowymi. W 1890 w Auvers–sur–Oise (gdzie mieszkał pod opieką doktora Gacheta) powstały jego ostatnie przed samobójczą śmiercią obrazy – przesycone niepokojem pejzaże pól zbożowych. Listy van Gogha do brata Thea stanowią wiele wyjaśniający komentarz do jego twórczości i poglądów. Jego obszerna twórczość (ponad 800 obrazów i 700 rysunków) obejmuje martwe natury, portrety (w tym wiele autoportretów) i pejzaże – m.in. GwiaYdzista noc (1889, Museum of Modern Art, Nowy Jork). Obrazy namalowane w Arles stanowią dobitne świadectwo głębokiego zaangażowania emocjonalnego van Gogha w swoją sztukę; znajduje się wśród nich Nocna kawiarnia w Arles (1888, Yale University Art Gallery, New Heaven), o którym napisał: “ Przy pomocy czerwieni i zieleni próbowałem wyrazić straszne namiętności ludzkiej natury”.
- Goya Francisco de y Lucientes (1746–1828), hiszpański malarz i rytownik. Malował portrety czterech kolejnych królów Hiszpanii. Jego seria rycin obejmuje słynne Kaprysy (1797–98) i Okrucieństwa wojny (1810–14), przedstawiające przerażające sceny z okresu inwazji francuskiej na Hiszpanię. Wśród jego póYniejszych prac znajdują się tzw. czarne malowidła (Prado, Madryt), przedstawiające demoniczne sceny, jak np. Saturn pożerający swe dzieci (ok. 1822). Goya urodził się w Aragonii; przez jakiś czas zajmował się walkami byków, które stanowią temat niektórych jego rycin. Po studiach we Włoszech powrócił do Hiszpanii i wykonał kilka obrazów dla królewskiej fabryki gobelinów oraz szereg portretów. W 1789 został mianowany malarzem nadwornym Karola IV. Erotyzm jego obrazów Maja naga i Maja ubrana (ok. 1800–05, Prado, Madryt) wywołał takie oburzenie, że Goya przesłuchiwany był przez inkwizycję. Obraz 3 maja 1808 – Rozstrzelanie powstańców madryckich (1814, Prado, Madryt), namalowany dla Ferdynanda VII, stanowi pełne pasji potępienie okrucieństw wojny. Goya osiągał znakomite efekty techniczne stosując delikatny rysunek na podłożu o barwie czerwonoziemu. Początkowo znajdował się pod silnym wpływem Rembrandta (“Rembrandt, Velasquez i Natura” byli, jak mówił, jego przewodnikami); w latach póYniejszych jego paleta stała się mroczna, prawie monochromatyczna. Jego warsztat zdawał się rozwijać z wiekiem; Mleczarka z Bordeaux – jeden z ostatnich obrazów Goi – ujawnia dużą swobodę w stosowaniu kolorów.
- Guardi Francesco (1712–92), malarz włoski. Malował pamiątkowe widoki (weduty) swojej rodzinnej Wenecji, które odniosły mniejszy sukces komercyjny niż obrazy Canaletta, lecz dzisiaj uważane są za bardziej nastrojowe, subtelniej ujmujące odbicia światła. Postać Nadziei (1747, Ringling Museum, Sarasota) i pięć dużych płócien (opartych na ilustracjach Piazzetty do utworów Tassa), odkrytych w 1959 w Irlandii i zidentyfikowanych jako wykonane przez Guardiego, świadczą o jego umiejętności dekoracyjnego przedstawiania postaci; prace te jednak nie wytrzymują porównania z dokonaniami jego szwagra, Tiepola. Najważniejsze miejsce w dorobku Guardiego zajmują widoki Wenecji i wysp laguny. Pozostawił po sobie wiele prac i wydaje się, że korzystał z pomocy swojego syna Giacomo (1764–1835), który malował gwasze z pejzażami w stylu ojca. Guardi malował nie tylko słynne budowle i wspaniałe wydarzenia, jak Canaletto, ale także zaułki na kanałach i osobliwe fragmenty ruin; obrazy te cechuje technika i wyczucie nastroju, które zwiastują impresjonizm.
- Grunwald Henryk, ur. 1904 zm. 1958. Grafik, malarz, metaloplastyk. Mimo, iż największą popularność zyskał swymi wyrobami metalowymi o stylizowanych formach, m.in. świeczniki przy Grobie Nieznanego Żołnierza 1947, główną domeną jego zainteresowań był rysunek. Wykonywał portrety, studia figuralne i pejzaże, ilustrował utwory wielkich pisarzy literatury świat., m.in. N. Gogola. F. Dostojewskiego. Współpracował także z satyrycznym pismem ""Szpilki"", uprawiał grafikę, malarstwo, pejzaże, a także poezję Strofy 1958.
- Hulewicz Jerzy ur. 1886 zm. 1941, brat Witolda, pisarz, dramaturg, malarz, grafik. Członek stowarzyszenia Bunt i Koła Artystów Wielkopolskich. Wraz z S. Przybyszewskim założył i w latach 1917-20 redagował czasopismo ""Zdrój"", organu polskiego ekspresjonizmu. Współtwórca i teoretyk polskiego ekspresjonizmu (Ego eimi 1921). Pisał dramaty, nowele i powieści. Autor ekspresjonistycznych dramatów, nowel, powieści. Uprawiał drzeworyt, akwafortę, malarstwo, projektował witraże. W twórczości plastycznej łączył ekspresjonizm z kubizmem.
- Ingres Jean-Auguste-Dominique, (1780-1867), malarz francuski. Był uczniem J.L. Davida i czołowym przedstawicielem stylu neoklasycznego. Studiował i tworzył w Rzymie w latach ok. 1807-20; rozpoczął tam cykl swoich odalisek - zmysłowych aktów kobiecych. Później wyjechał do Florencji, by w 1824 powrócić do Francji. Jego portrety z lat 40. i 50. charakteryzuje dbałość o szczegóły i staranne wykończenie płócien. Styl Ingresa rozwinął się w opozycji do romantyzmu. Do jego najwcześniejszych prac zalicza się portret Napoleona. Później malował olbrzymie sklepienia Luwru i katedry w Autun. Jego spory z romantykami oraz charakter jego stylu można tłumaczyć przedkładaniem przez artystę rysunku nad kolor. Talent Ingresa do rysunków widoczny jest zwłaszcza w jego portretach ołówkowych, z których wiele powstało podczas pierwszego pobytu artysty we Włoszech. Jednakże i w malarstwie portretowym Ingres potrafił tworzyć arcydzieła, np. portret pana de Norvins (National Gallery, Londyn) czy pani de Sennones (Musée de Nantes). Akty kobiece z okresu późniejszego nie zatraciły zmysłowego piękna. Łatwo można by nazwać Ingresa akademikiem i reakcjonistą, gdyż do końca swego długiego życia uparcie trwał przy uprzedzeniach. Jednakże jego realistyczny geniusz przeważa ułomności artysty. Dzieła swe, w tym 4 000 szkiców oraz wiele płócien, Ingres zapisał w spadku utworzonemu w 1843 Musée Ingres w Montauban.
- Inness George (1825-1894), pejzażysta amerykański. Tworzył pod wpływem szkoły Hudson River School. Jego wczesne dzieła, np. Dolina Delaware 1865 (Metropolitan Museum of Art, Nowy Jork), odznaczają się rozmachem i wiernym oddaniem efektów świetlnych. W swej późniejszej twórczości zbliżył się do impresjonizmu. Inness w dużej mierze był samoukiem, choć pewien wpływ na jego twórczość wywarły studia dzieł J.B. Corota oraz malarzy ze szkoły barbizońskiej, które poznał podczas swych częstych wizyt w Europie. Pod ich wpływem malarz odszedł od rozległych, panoramicznych pejzaży amerykańskich w stylu romantycznym ku bardziej nastrojowemu naturalizmowi. Do najlepszych dzieł artysty zaliczane są Dolina Lackawanna 1855 (National Gallery, Waszyngton) oraz Peace and Plenty 1865 (Metropolitan Museum, Nowy Jork). Inness zmarł podczas pobytu w Szkocji.
- Israëls Jozef (1824-1911), malarz holenderski. Od 1870 mieszkał w Hadze, gdzie stał się jednym z czołowych reprezentantów haskiej szkoły pejzażu. Grupa ta dzieliła niektóre ze swych założeń programowych z francuską szkołą barbizońską. Jego spokojne, sentymentalne sceny z życia chłopów przypominają prace J.F. Milleta.
- Jarema Józef, ur. 1900 zm. 1974. Malarz, tworzący w Paryżu. Członek grupy kapistów, od 1948 uprawiał malarstwo abstrakcyjne o formach geometrycznych W 1933 założył teatr Cricot w Krakowie.
- Jarema Maria, ur. 1908 zm. 1958. Siostra Józefa i Władysława, malarka i rzeźbiarka. Współzałożycielka grupy Kapistów. Uczennica X. Dunikowskiego, od 1934 scenograf teatru Cricot. Początkowo zajmowała się rzeźbą abstrakcyjną (kompozycje złożone z wielu zlepianych ze sobą członów o formie organicznej), od 1937 malarstwem (tempra, gwasz, akwarela). W latach 50. znalazła własne, oryginalne środki wyrazu - cykle monotypii, łączonej z temprą, w których eksponowała ekspresyjne, w dramatyczny sposób przetworzone formy biologiczne (m.in. Chwyty, Postacie, Głowy 1951-56) i cykle skomponowane z form abstrakcyjnych, łączących się ze sobą i przenikających w rytmie sugerującym ruch i grę światła (Obroty, Rytmy, Filtry 1957-58).
- Jawlensky Aleksiej von (1864-1941), malarz rosyjski. Był jedną z czołowych postaci rewolucyjnych zmian w sztuce niemieckiej na początku XX wieku. Podobnie jak jego bliski przyjaciel Kandinsky, tworzył pod wpływem fowizmu i rosyjskiej sztuki ludowej. Jego najbardziej abstrakcyjne obrazy powstały w latach 1908-10, np. Murnau 1910 (National Gallery of Art, Waszyngton). Najbardziej znany jest jednak z ekspresjonistycznych portretów kobiet, np. Helene w czerwonym turbanie 1910 (Solomon R. Guggenheim Museum w Nowym Jorku). W latach 20. Jawlensky stworzył cykl niezwykłych obrazów przedstawiających kubistyczne głowy o płaskich kształtach z widocznymi tylko szparami oczu, np. Głowa: czerwone światło 1926 (San Francisco Museum of Modern Art).
- Jongkind Johan Barthold (1819-1891), malarz holenderski. W młodości wyjechał z Holandii, najpierw udając się do Düsseldorfu, a następnie do Paryża. Później wędrował głównie po Francji, choć od czasu do czasu powracał do swego kraju. Ulubione tematy jego krajobrazów to Paryż i okolice Hawru, gdzie poznał E. Boudina i C. Moneta, wywierając na nich duże wrażenie. Jego nastrojowe krajobrazy oraz świeże i łamane barwy (zarówno w akwarelach, jak i obrazach olejnych) zapowiadały nadejście ducha i technik impresjonizmu. Malarze skupieni wokół szkoły barbizońskiej oraz niektórzy krytycy sztuki, szczególnie bracia de Goncourt, szybko poznali się na talencie Jongkinda. Jednakże malarz spędził życie w ubóstwie, a nawet w końcu zaczął cierpieć na manię prześladowczą. Studia Jongkinda przedstawiające wybrzeże Normandii wykazują bardzo dobre ujęcie efektów świetlnych. Malarza zalicza się często do szkoły francuskiej.
- Jordaens Jacob (1593-1678), malarz flamandzki. Stylem przypomina prace Rubensa, któremu asystował przy wielu zleceniach. Wiele z zakrojonych na szeroką skalę dzieł Jordaensa ukazuje bujność i rozkwit życia, np. sceny z życia wieśniaków oraz obrazy o tematyce mitologicznej, a także ołtarze i portrety. Jordaens był uczniem Adama van Noorta, z którego córką się ożenił. Twórczość jego przebiegała równolegle do kariery Rubensa, z którym zresztą przez jakiś czas dzielił studio. Jordaens malował z ogromnym zamiłowaniem. Można by go nazwać mniej subtelnym Rubensem. Po śmierci Rubensa stał się czołowym przedstawicielem flamandzkiej szkoły baroku. Mimo że nigdy nie był we Włoszech, w niektórych jego obrazach widać wyraźny wpływ nie tylko szkoły flamandzkiej, lecz także efektów luministycznych i rozmachu płócien Caravaggia, np. Meleager i Atalanta (Antwerpia). Jego żywiołowy, przyziemny styl (w którym Joshua Reynolds nie widział ""ani wdzięku ani godności"") doskonale uwidacznia się w Królewskim toaście (Bruksela).