- państwo europejskie położone nad Morzami Adriatyckim i Jońskim , w południowo-zachodniej części Półwyspu Bałkańskiego.
Powierzchnia 28 748 km2. 3 360 tys. mieszkańców (1992). Stolica: Tirana (243 tys., 1990). Inne większe miasta: Durrësi (85,4 tys., 1990), Elbasani (83,3 tys., 1990), Szkodra (81,8 tys.,1990).
Państwo podzielone jest na 27 okręgów administracyjnych.
Język urzędowy: albański.
Waluta - lek (= 100 quindarów)
.
Albania - Co warto zwiedzić.
Tirana : Muzeum Historyczne.
Tirana: spacer po placu Skandenberga do XVIII-wiecznego meczetu Ethnem Bey.
Górska miejscowość Kruja. Spacer zabytkowymi uliczkami miasteczka w kierunku cytadeli
znajdującej się na szczycie wzgórza, pod którą rozegrała się wielka bitwa z Turkami.
Muzeum poświęconego jej dowódcy, Skanderbergowi.
Durres, niegdyś kolonia rzymska. Muzeum Archeologicznego.
Rzymski amfiteatr zbudowany na zboczu wzgórza w II w. n.e. dla 15 tys. widzów.
Berat. Starożytna Apollonia, gdzie zachowały się rzymskie ruiny murów obronnych,
pomnik Agonotesa, Odeon, dom z mozaikami, rzymska fontanna.
Miasto Berat, z malowniczo położonymi na stokach wzgórz domami. Cytadela,
a następnie muzeum Onufri ulokowanego w jednej z XIII-wiecznych cerkwi prawosławnych.
Gjirokastr, gdzie kamienne domy przypominają średniowieczne wieże.
Cytadela.
Butrint. Znajduje się tu amfiteatr, baptysterium z kolorowymi mozaikami,
łaźnie z czasów rzymskich.
Mesopotam, gdzie stoi niewielki kościół bizantyjski.
Riwiera Albańska, słynąca z pięknych widoków tarasowych sadów, obsadzonych drzewami
oliwkowymi i cytrusowymi. Zatoka Porto Palermo.
Miasto Vlora: pomnik niepodległości; dom, w którym w 1912 r. ogłoszono powstanie
niepodległego państwa albańskiego.
Ludność
96% ogółu mieszkańców to Albańczycy, pozostali to głównie Grecy oraz Turcy, Macedończycy, Rumuni i Bułgarzy. Średnia gęstość zaludnienia wynosi 117 osób na km2.
Warunki naturalne
Pod względem ukształtowania Albanię można podzielić na dwie krainy - nizina nadbrzeżna (o żyznych glebach), oraz wyżyna przecinana pasmami gór (najwyższy szczyt Korabi - 2764 m). Klimat: na wybrzeżu śródziemnomorski, w głębi kraju umiarkowany, kontynentalny. Opady przekraczają 1000 mm rocznie. Sieć rzeczna jest gęsta, lecz rzeki krótkie, nieżeglowne, o dużym znaczeniu jako źródło energii (Drin, Vjosa).
Świat roślinny zróżnicowany: krzewy wiecznozielone (nizina nadmorska), lasy liściaste - dęby, kasztany, buki (u podnóży gór) oraz lasy iglaste (na wysokości 1200-1400 m).
Historia
W starożytności dzisiejsza Albania była zamieszkiwana przez plemiona iliryjskie. Od 167 p.n.e. wchodziła w skład Imperium Rzymskiego. Od 395 n.e. należała do państwa bizantyńskiego (Bizantyjskie cesarstwo). W 1183 powstało pierwsze niezależne państewko albańskie. W XIV w. zostało opanowane przez Serbię. Pod koniec XIV w. do Albanii wtargnęli Turcy. W 1443 wybuchło przeciwko nim ogólnonarodowe powstanie, na czele którego stał albański bohater narodowy zwany Skanderbegiem. W latach 1479-1912 Albania była prowincją turecką.
1912 uzyskała niepodległość pod protektoratem mocarstw zachodnioeuropejskich. 1925 do władzy doszedł rząd prawicowy i w kilka lat później zostało ogłoszone królestwo, z królem Ahmeda beg Zogu. 1939 Włochy zajęły Albanię, obalając króla. Następnie Albania była okupowana przez hitlerowskie Niemcy. W czasie okupacji rozwinęła się partyzantka, którą kierowała partia komunistyczna. W październiku 1944 władzę przejmuje rząd lewicowy. 29 XI 1944 cała Albania zostaje wyzwolona.
11 I 1946 nastąpiło proklamowanie republiki ludowej. Albania budując ustrój socjalistyczny, korzystała z pomocy ówczesnego ZSRR. Po 1960 zerwała polityczne więzy zarówno z ZSRR, jak i innymi państwami socjalistycznymi. Po śmierci E. Hodży i wyborze R. Ali na pierwszego sekretarza APP polityka w Albanii uległa zmianom. 1990 był dla Albanii krytycznym rokiem - opozycja polityczna, dekret o zakładaniu partii. W kwietniu 1991 - pierwsze wolne wybory powszechne. W czerwcu 1991 powstał niekomunistyczny rząd. W 1992 odbyły się przyspieszone wybory parlamentarne, które wygrała Partia Demokratyczna, powstał demokratyczny rząd, na czele którego stanął Aleksander Meksi.
Gospodarka
Po II wojnie światowej Albania stała się państwem przemysłowo-rolniczym. Pozwoliły na to znaczne złoża: rud żelaza, chromu, miedzi, niklu (ruda metalu), węgla kamiennego i brunatnego, asfaltu naturalnego, pirytów, marmurów i siarki. Albania ma również dobre warunki dla rolnictwa. Uprawia się: kukurydzę, pszenicę, żyto, owies, jęczmień, ryż, tytoń, len, konopie, buraki cukrowe, słoneczniki i bawełnę. Duże znaczenie mają sady, gaje oliwne i winnice. Ważną rolę odgrywa również hodowla owiec, kóz i bydła oraz trzody chlewnej. Obok przemysłu wydobywczego rozwija się przemysł przetwórczy. W latach osiemdziesiątych w gospodarce Albanii zarysował się kryzys, wynikał on z nieefektywnej gospodarki socjalistycznej państwa.
Ustrój polityczny
Republika; konstytucja z 1991; głową państwa jest prezydent wybierany na 4 lata przez Zgromadzenie Ludowe. Władzą ustawodawczą jest parlament (Zgromadzenie Ludowe) wybierany w wyborach powszechnych na 4 lata; władza wykonawcza należy do rządu odpowiedzialnego przed Zgromadzeniem Ludowym. Od 1990 - system wielopartyjny. Działają 2 centrale zwiazkowe: CRZZ A. i Federacja Niezależnych Związków Zawodowych.
Rolnictwo
Albania ma również dobre warunki dla rolnictwa. Uprawia się: kukurydzę, pszenicę, żyto, owies, jęczmień, ryż, tytoń, len, konopie, buraki cukrowe, słoneczniki i bawełnę. Duże znaczenie mają sady, gaje oliwne i winnice. Ważną rolę odgrywa również hodowla owiec, kóz i bydła oraz trzody chlewnej.
Przemysł
Obok przemysłu wydobywczego rozwija się przemysł przetwórczy. W latach osiemdziesiątych w gospodarce Albanii zarysował się kryzys, wynikał on z nieefektywnej gospodarki socjalistycznej państwa.
Nauka i oswiata
W Albanii działa akademia nauk założona 1972, uniwersytet w Tiranie oraz 6 centralnych instytutów naukowo-badawczych.
