Ludowa Republika Angoli, państwo położone w Afryce, sąsiadujące z Zairem, Zambią, Kongiem, Namibią. Zajmuje obszar 1 246 700 km2.
Największe miasta: Luanda - 2,0 mln mieszkańców (1993), Huambo (162 tys., 1993), Benguela (153 tys., 1991), Lubango (105 tys., 1993), Namibe (100 tys., 1993).
Język urzędowy - portugalski, oprócz tego funkcjonują języki bantu.
Ludność
Ludność - 10,674 mln (1994). Angolę zamieszkują plemiona Bantu: ludy - Mbundu i Ovimbundu (65%), Muszi Kongo (13,2%), Imbangala i inni (21,8%).
Główną religią jest chrześcijaństwo (90%), oprócz tego występują inne religie ludowe (10%).
Warunki naturalne
Płaskowyż, największe rzeki to: Kuanza, Kubango, Kunene, Kongo. Główną część obszaru zajmują lasy (42,5%). Klimat od podrównikowego do zwrotnikowego.
Historia
Ok. VII w. tereny dzisiejszej Angoli, zasiedlone w I tysiącleciu przez plemiona Buszmenów i Hotentotów, zostały zajęte przez ludy Bantu. W XIV w. plemienne wspólnoty zjednoczyły się tworząc królestwo Konga, od którego odłączyło się państwo Ndongo. Od tytułu jego władcy - ngola - pochodzi nazwa obecnej Angoli.
Po przybyciu Portugalczyków w 1483, król Konga przyjął chrześcijaństwo i zawarł unię z Portugalią. Handel niewolnikami prowadzony przez lokalnych kacyków z Portugalczykami powodował stopniowy upadek autorytetu króla. Rozpad państwa nastąpił w 1568 w skutek najazdu plemienia Jaga - nomadów z północy. Kolonizatorzy portugalscy nie prowadzili osadnictwa w Angoli, zakładali jedynie faktorie prowadzące handel, głównie niewolnikami (Luanda - 1576, Benguela - 1617). Ocenia się, że do końca XIX w. wywieziono z Angoli ok. 3 mln ludzi.
Od 1579 rozpoczął się stopniowy podbój ziem Angoli przez Portugalczyków, którzy 1592 utworzyli rząd kolonialny. W koncu XIX w. Angola stała się formalnie kolonią Portugalii jako Portugalska Afryka Zachodnia. W 1951 zmieniono jej status na terytorium zamorskie. W połowie lat 50. wzrosło portugalskie osadnictwo, nastąpił wzrost gospodarczy, powstały pierwsze angolskie organizacje wyzwoleńcze.
Od 1961 rozpoczęły się walki z partyzantami dążącymi do uzyskania niepodległości. W skład ruchu niepodległościowego wchodziły 3 rywalizujące ze sobą ugrupowania: marksistowski Ludowy Ruch Wyzwolenia Angoli (MPLA), Narodowy Związek na Rzecz Całkowitej Niepodległości Angoli (UNITA) oraz Narodowy Front Wyzwolenia Angoli (FNLA).
11 listopada 1975, na skutek rewolucji w Portugalii, Angola uzyskała niepodległość. Zwalczające się organizacje partyzanckie sformowały swoje rządy: MPLA w Luandzie (Ludowa Republika Angoli, z prezydentem A.A. Neto) a UNITA wspólnie z FNLA w Huambo (Ludowo-Demokratyczna Republika Angoli, z prezydentem Holdenem Roberto). Wywołało to wojnę domową - MPLA wspierany przez wojska kubańskie oraz radzieckie dostawy sprzętu walczył z partyzantami UNITA wyposażanymi przez państwa zachodnie RPA i Zair.
Władze w Luandzie, które na początku 1976 opanowały większość terytorium Angoli, zyskały poparcie większości państw afrykańskich, państw komunistycznych i wielu rządów zachodnich. 1975 ogłoszono konstytucję, wprowadzono system jednopartyjny - jedyną legalną partią był MPLA. Od 1977 ugrupowania opozycyjne podjęły działalność zbrojną i sabotażową.
W 1991 podpisano zawieszenie broni formalnie konczące wojnę, Kuba wycofała swoje wojska. Zalegalizowano system wielopartyjny. We wrześniu 1992 przeprowadzono wybory, w których zwyciężył MPLA pod przywództwem J.E. Dos Santosa. Ich wyniki nie zostały uznane przez UNITA, co doprowadziło do ponownych walk. 20 listopada 1994 podpisano ponownie zawieszenie broni, w wyniku którego MPLA powołała z UNITA wspólny rząd.
Ustrój polityczny
Głową państwa jest José Eduardo Dos Santos (1994). Rolę parlamentu pełni Narodowe Zgromadzenie Ludowe składające się z 223 członków, na czele którego stoi premier Marcolino Moco. Dominującą rolę w polityce odgrywają socjaliści (MPLA).
Gospodarka
Struktura zatrudnienia: rolnictwo (71,4%), usługi (18,6%), przemysł (10%). Walutą jest nowa kwanza. Główne towary eksportowe to ropa naftowa i jej przetwory (93,4%) oraz diamenty (6,2%), eksportowane głównie do USA i krajów Beneluksu.
