Republika Bośni i Hercegowiny, państwo na Półwyspie Bałkańskim. Sąsiaduje z Chorwacją i Jugosławią. Powierzchnia 51 129 km2.
Stolicą kraju jest Sarajewo (526 tys. mieszkańców, 1991).
Inne większe miasta to Banja Luka (184 tys., 1991), Zenica (133 tys., 1991), Mostar (126 tys., 1991).
Ludność posługuje się językiem serbskim i chorwackim.
Oficjalnie walutą kraju jest dinar Bośni i Hercegowiny, w praktyce jako środka płatniczego nadal używa się dinara jugosłowiańskiego = 100 para.
Ludność
4,4 mln mieszkańców (1991), wśród których największą grupę stanowią muzułmanie (43%), w dalszej kolejności Serbowie (31%), Chorwaci (17%) i Czarnogórcy (0,3%).
Warunki naturalne
Niemal całą powierzchnię kraju pokrywają pasma Gór Dynarskich. Niewielkie obszary nizinne jedynie w dolinach granicznych rzek Savy i Driny, na północy kraju. Klimat górski typu kontynentalnego, w pobliżu wybrzeża Morza Adriatyckiego typu śródziemnomorskiego.
Szatę roślinną tworzą lasy z drzewostanem dębowym, bukowym i sosnowym. Sieć rzeczna rozwinięta we wschodniej i północnej części kraju, tworzą ją dopływy Sawy: Vrbas, Ukrina i Bosna. Część zachodnia i południowa jest praktycznie pozbawiona wód powierzchniowych.
Historia
Bośniaccy Muzułmanie pochodzą od Turków, którzy zajęli obszary dzisiejszej Bośni i Hercegowiny w XVI w. Ich władza przetrwała do początków XIX w., potomkowie kolonizatorów zasymilowali się z miejscową ludnością słowiańską, przejęli jej język, lecz zachowali odrębną religię, islam.
W 1945 Josip Broz Tito przypisał muzułmańskim mieszkańcom Bośni rolę narodu. W marcu 1992 odbyło się referendum, w którym 99,4% wyborców opowiedziało się za niepodległością. Bośniaccy Serbowie zbojkotowali to głosowanie. Kilka dni później wybuchły w Sarajewie pierwsze walki między Serbami, Chorwatami i muzułmanami.
W kwietniu 1992 parlament Serbów bośniackich uchwalił konstytucję, na mocy której powstało na terenie Bośni i Hercegowiny odrębne, niezależne państwo serbskie, będące integralną częścią Jugosławii. W maju 1992 Bośnia została przyjęta do ONZ. W maju 1993 wobec nasilających się walk pomiędzy Chorwatami i muzułmanami ONZ ogłosiła Sarajewo, Tuzlę, Srebrenicę, Bihać, epie i Gorade strefami ochronnymi. W sierpniu 1993 Chorwaci proklamują niezależną republikę. W marcu 1994 prezydencji Bośni i Chorwacji podpisali porozumienie o utworzeniu federacji muzułmańsko-chorwackiej na terenach Bośni i Hercegowiny.
Ustrój polityczny
Republika, funkcje głowy państwa pełni prezydent, władza ustawodawcza znajduje się w rękach dwuizbowego parlamentu. Faktycznie w kraju istnieje jednak sytuacja dwuwładzy. Bośniaccy Serbowie stworzyli w Bośni i Hercegowinie odrębne struktury państwowe i proklamowali powstanie własnego państwa. Zgodnie z uchwaloną przez parlament Serbów bośniackich konstytucją, jest ono integralną częścią Jugosławii.
Działania serbskie nie zyskały uznania ze strony społeczności międzynarodowej. Od kwietnia 1992 na terytorium kraju obowiązuje stan wyjątkowy.
Gospodarka
Z uwagi na działania wojenne, które objęły większą część kraju (1994), gospodarka przestała funkcjonować. Na terytorium Bośni-Hercegowiny znajduje się jednak znaczny potencjał ekonomiczny.
Kraj posiada duże pokłady węgla brunatnego, rudy żelaza, rud manganu, a także złoża azbestu, boksytów i soli kamiennej. Duże rafinerie ropy naftowej znajdują się w Sarajewie i Bosanskim Brodzie. Poza tym dobrze rozwinięty jest przemysł elektromaszynowy, hutniczy, chemiczny skupiony w większych miastach.
Na obszarze kraju tradycyjnie hoduje się bydło i owce (we wschodniej części), uprawia jęczmień i owies (na zachodzie).
