Republika Bułgarii, Byłgarija, Republika Byłgarija, państwo położone w północno-wschodniej części Półwyspu Bałkańskiego. Sąsiaduje z Rumunią, Turcją, Grecją, Jugosławią (Serbią i Czarnogórą), Macedonią. Powierzchnia 110 993 km2.
Stolicą państwa jest Sofia (1 217 tys. mieszkańców, 1991).
Inne większe miasta to: Płowdiw (364 tys., 1991), Warna (306 tys., 1991), Burgas (198 tys., 1991), Ruse (190 tys., 1991), Stara Zagora (156 tys., 1991).
Dzieli się na 9 okręgów.
Językiem urzędowym jest bułgarski.
Waluta narodowa lew = 100 stotinek.
Ludność
8,9 mln mieszkańców (1992). 85% ludności to Bułgarzy, 8,5% Turcy, 2,6% Romowie, 2,5% Macedończycy, reszta przypada na inne narodowości. 85% mieszkańców Bułgarii to wyznawcy prawosławia, 13% muzułmanie, a ponadto katolicy, protestanci oraz wyznawcy judaizmu.
Warunki naturalne
Północną część kraju zajmuje Wyżyna Naddunajska, na południe od niej położone jest górskie pasmo Starej Płaniny. W południowej części kraju znajdują się najwyższe góry Bułgarii: Riła (najwyższy szczyt Musała, 2925 m), Pirin (Wichren, 2915 m) i Rodopy (Golan Perelik, 2191 m). Przeważająca część obszaru znajduje się pod wpływem klimatu podzwrotnikowego.
Bułgaria ma dobrze rozwiniętą sieć rzeczną. Do największych rzek zalicza się: Dunaj, Maricę, Strumę. Jeziora występują sporadycznie, głównie wzdłuż wybrzeża morskiego.
Szata roślinna bardzo bogata. Ponad 30% powierzchni kraju zajmują lasy, głównie dębowo-bukowe. Charakterystyczną dla Bułgarii formacją roślinną są zarośla krzewów zrzucających liście na zimę (sziblak).
Historia
Pierwsze państwo bułgarskie, które powstało w 681, podbili Bizantyjczycy na początku XI w. Po drugim cesarstwie bułgarskim, w latach 1186-1396, nastąpił długi okres niewoli tureckiej, zakończony w 1879, dzięki zwycięstwu wojsk rosyjskich nad Turkami. Pierwszym władcą Bułgarii, wybranym przez Zgromadzenie Narodowe, został Aleksander I von Battenberg.
W latach 1912-1913, w czasie wojen bałkańskich, kraj stracił dużą część swych terytoriów. W 1915 włączył się w I wojnę światową, stając po stronie państw centralnych. W 1941 uczestniczył w niemieckim ataku na Grecję i Jugosławię. W tym samym roku ZSRR wypowiedział wojnę Bułgarii, która ostatecznie przyłączyła się do wojny przeciwko Niemcom.
27 X 1946 Bułgaria stała się republiką ludową. W 1954 Todor Żiwkow został wybrany I sekretarzem KC KPB, w rok później Bułgaria podpisała Układ Warszawski. 17 XI 1989 Petyr Mladenow, dzięki rozpadowi systemu komunistycznego w Europie i antykomunistycznym nastrojom wewnątrz kraju, został następcą Żiwkowa.
W 1991, w pierwszych wolnych wyborach zwycięstwo odniosła opozycja antykomunistyczna. 19 I 1992 odbyły się pierwsze wolne wybory prezydenckie, w których na stanowisko głowy państwa wybrany został Żelju Żeljew.
Ustrój polityczny
Republika, państwem kieruje prezydent. Władzę ustawodawczą sprawuje jednoizbowy parlament - Zgromadzenie Ludowe.
Gospodarka
Jak wszystkie kraje byłej RWPG przeszła w ostatnich latach załamanie gospodarcze. Rozpad rynku zbytu byłego ZSRR, gdzie Bułgaria kierowała 80% swojego eksportu, spowodował w 1991 spadek produkcji przemysłowej o 30%, a obrotów handlu zagranicznego aż o 50%. W kolejnych latach produkcja spadała w dalszym ciągu. Pomimo to należy ją uznać za kraj stosunkowo dobrze rozwinięty, o dużym potencjale gospodarczym.
Dochód narodowy 1330 USD na 1 mieszkańca (1992).
Bogactwa naturalne
Bułgaria posiada wiele bogactw naturalnych, wydobywa się tu węgiel kamienny i brunatny, rudy żelaza, cynku, miedzi i manganu, ropę naftową, srebro i złoto, sód, gips, kadm, marmur i inne materiały budowlane.
Produkuje wózki akumulatorowe i silnikowe, silniki spalinowe, ciągniki, obrabiarki, przyrządy pomiarowe, samochody ciężarowe, statki.
Ważnym sektorem gospodarki narodowej jest rolnictwo. Uprawia się pszenicę, kukurydzę, słoneczniki, pomidory, tytoń, winorośl, warzywa i owoce. Duże znaczenie ma przemysł spożywczy, zwłaszcza produkcja konserw, wina i tytoniu. W produkcji zwierzęcej przeważa hodowla owiec, trzody chlewnej i bydła.
