Republika Dominikańska, República Dominicana, wyspiarskie państwo w Ameryce Środkowej, w Wielkich Antylach, we wschodniej części wyspy Haiti, na Morzu Karaibskim. Na zachodzie sąsiaduje z Haiti. Obszar 48 432 km2, podzielona administracyjnie na 26 prowincji i dystrykt stołeczny.
Stolica Santo Domingo, 1600 tys. mieszkańców (1991).
Większe miasta: Santiago (308 tyś., 1991), La Romana (101 tyś., 1991), San Pedro (87 tyś., 1991), San Francisco (65 tyś., 1991), Concepcion (52 tyś., 1991).
Podzielona administracyjnie na 26 prowincji i dystrykt stołeczny.
Językiem urzędowym jest hiszpański.
Waluta narodowa - peso dominikańskie, dzieli się na 100 centavos.
Ludność
7,3 mln (1991), średnia gęstość zaludnienia 151 osób/km2. W 1991 w miastach zamieszkiwało 60% ludności. Społeczeństwo tworzą głównie Mulaci (75%), resztę stanowią biali (15%) i Murzyni (10%).
Przeważająca większość społeczeństwa wyznaje katolicyzm (92%), spotkać można nieliczne grupy protestantów (0,3%) oraz wyznawców judaizmu i innych religii. Przeciętna długość życia mężczyzn - 65, kobiet - 69 lat.
Warunki naturalne
Dużą część powierzchni wyspy pokrywają pasma górskie, z najwyższym - Kordylierą Środkową, którego wierzchołki przekraczają 3000 m n.p.m. (Duarte, 3175 m n.p.m.). Obszary nizinne wzdłuż wybrzeży porastają bujne lasy równikowe, na obszarach wyżynnych wnętrza kraju ukształtowała się formacja roślinna w typie sawanny.
Sieć rzeczna dobrze rozwinięta. Do większych rzek należą: Yaque del Norte, Yuna, Yaque del Sur. Na większości obszaru przeważa typ klimatu podrównikowego, wilgotnego. Średnia temperatura powietrza utrzymuje się na stałym poziomie przez cały rok i wynosi od 19 do 32°C, roczna suma opadów notowana w Santo Domingo: 1417 mm.
Historia
Wyspę Haiti odkrył w 1492 Krzysztof Kolumb. Od tego momentu rozpoczął się napływ hiszpańskich kolonizatorów, którzy podporządkowali sobie bądź wymordowali rodowitych mieszkańców wyspy. W 1699 panowanie nad wyspą przejęli Francuzi, ich władza przetrwała nieco ponad sto lat.
W 1808 wybuchło powstanie hiszpańskojęzycznej ludności kreolskiej, które położyło kres francuskiej dominacji. W 1821 na terytorium obecnej Dominikany wybuchło powstanie antyhiszpańskie, cały obszar wyspy dostał się pod kontrolę Haitańczyków. W 1844 Dominikana proklamowała niepodległość. W 1861 jeszcze raz, na 4 lata, obszar republiki opanowali Hiszpanie.
Przez cały okres niepodległego bytu wewnętrzna sytuacja polityczna była bardzo skomplikowana i pełna napięć. Na początku XX w. kraj został uzależniony finansowo i politycznie od Stanów Zjednoczonych, w 1916 wojska amerykańskie zajęły i do 1924 okupowały Dominikanę.
W 1930 władzę w państwie, na drodze puczu, objął L. Trujillo, sprawując dyktatorskie rządy, popierany początkowo przez Amerykanów, do 1952, kiedy to przekazał władzę swemu bratu. Pierwsze wolne wybory odbyły się dopiero w maju 1961, po śmierci zamordowanego w zamachu L. Trujilla. Nie przyniosły one jednak ustabilizowania sytuacji w kraju.
Opozycyjne obozy polityczne prowadziły ze sobą krwawe walki, co doprowadziło do militarnej interwencji wojsk Stanów Zjednoczonych wspieranych przez jednostki innych państw południowoamerykańskich (kwiecień 1965). Dzięki interwencji międzynarodowej udało się doprowadzić do podpisania układu o zawieszeniu broni pomiędzy walczącymi w kraju stronami.
Dalszy rozwój sytuacji politycznej w Dominikanie, choć nie pozbawiony całkiem napięć, przebiegał już w mniej gwałtowny sposób. Obecnie rządy sprawuje konserwatysta J. Balaguer. Jego dyktatorskie metody spotykają się z silną opozycją zarówno ze strony partii politycznych, jak i szerokich grup społeczeństwa.
Ustrój polityczny
Republika, funkcje głowy państwa sprawuje posiadający szerokie uprawnienia prezydent. Władza ustawodawcza w rękach dwuizbowego Kongresu (Congreso Nacional). Izba Deputowanych (Camara de Diputados) liczy 120, a Senat (Senado) 30 członków. Wybory odbywają się co cztery lata.
Gospodarka
Dominikana należy do grupy państw słabo zaawansowanych w rozwoju gospodarczym. Ważnym sektorem gospodarki, podstawowym źródłem utrzymania dla przeszło 1/5 części społeczeństwa, jest rolnictwo. Do najważniejszych roślin uprawianych dla zaspokojenia potrzeb wewnętrznych zalicza się kukurydzę, ryż, maniok, bawełnę, orzeszki ziemne, banany, rośliny strączkowe, kakao i kawę.
Główną rośliną przemysłową, uprawianą przede wszystkim z myślą o eksporcie, jest trzcina cukrowa. Ze zwierząt hodowlanych najliczniejsze jest stado bydła, w mniejszej ilości hoduje się trzodę chlewną. Ważną rolę w uzupełnieniu bilansu żywnościowego kraju posiada rybołówstwo.
Działalnością o poważnym znaczeniu gospodarczym jest eksploatacja lasów, które zajmują 13% powierzchni Dominikany. O skali prowadzonego we wcześniejszym okresie pozysku drewna może świadczyć fakt, że jeszcze na początku lat osiemdziesiątych lasy zajmowały ok. 40% powierzchni kraju.
Bogactwa naturalne
Najważniejszą jednak dziedziną gospodarki jest eksploatacja bogatych pokładów surowców mineralnych. W kraju wydobywa się: nikiel, złoto, srebro, platynę, boksyty, rudy żelaza, węgiel, ropę naftową, azbest, chrom, miedź i uran. W przemyśle przetwórczym najlepiej rozwinęły się branże tradycyjne: przetwórstwa spożywczego, głównie cukrownie, zakłady przemysłu tytoniowego, destylarnie rumu, materiałów budowlanych (głównie produkcja cementu), przemysł włókienniczy i odzieżowy.
Ponadto w kraju funkcjonują zakłady przeróbki ropy naftowej. Ważną dziedziną gospodarki, wytwarzającą ok. 10% dochodu narodowego, stała się w ostatnich latach turystyka. W 1991 Dominikanę odwiedziło 1,3 mln turystów, a wpływy, jakie uzyskał sektor turystyczny, przekroczyły 750 mln dolarów.
Handel
Podstawowym produktem przeznaczonym na eksport jest nikiel (34% wartości eksportu ogółem). Kolejne miejsca zajmują: cukier (19%), złoto i stopy złota (8%). Do kraju sprowadza się głównie ropę naftową (19%), maszyny (16%) i środki transportu (12%).
Głównymi partnerami handlowymi są: Stany Zjednoczone, Holandia, Japonia, Wenezuela i Puerto Rico. Struktura zatrudnienia: rolnictwo 22%, przemysł 17%, usługi i handel 61%. Dochód narodowy w roku 1990 wynosił 759 USD na 1 mieszkańca.
