Słowo Egipt kojarzy się nam zawsze z piramidami, potężnymi świątyniami, Sfinksem
i tajemniczą religią. To również życiodajny Nil, orientalne bazary, meczety, Kanał
Sueski czy Wielka Tama w Asuanie. Na własne oczy będziemy mogli to wszystko sprawdzić,
gdzie historia starożytnych faraonów miesza się ze współczesną cywilizacją. Egipt
to kraj ogromnych kontrastów. Bądźmy przygotowani na widok nędzy obok bogactwa, na
pędzące nowoczesne auto obok fel-lacha jadącego na osiołku. Cywilizacja Egiptu
należy do najstarszych na świecie. Okres prehistoryczny kończy się około roku
2850 p.n.e., kiedy władca Egiptu, Menes, zjednoczył w jedno państwo Egipt Dolny
(tereny delty) i Egipt Górny (Memfis - Syene) ze stolicą w Memfis oraz założył l
dynastię. Dzieje starożytnego Egiptu dzielone są na Stare Państwo, Średnie Państwo,
i Nowe Państwo oraz Epokę Późną. W 332 r p.n.e. Egipt został podbity przez Aleksandra
Wielkiego i stał się jedną z prowincji tego władcy. Po jego śmierci powstała tam
dynastia hellenistyczna Ptolomeuszów. Z dynastii Ptolome-uszów wywodziła się królowa
Kleopatra VII, której rządy były kolejnym pomyślnym okresem w dziejach państwa egipskiego.
W 30 r p.n.e. Egipt stał się prowincją rzymską i był nią aż do 395 roku n.e., kiedy
to znalazł się w granicach cesarstwa bizantyjskiego. W roku 641 kraj podbili
Arabowie, którzy narzucili islam i rozpoczęli arabizację ludności.
Rządziły kolejno dynastie: omajjadów, abbasy-dów,
fatymidów i mameluków. W 1517 roku państwo zostało podbite przez turków osmańskich.
W 1805 roku gubernatorem osmańskim został albańczyk Muhammad Ali, który rządził do
roku 1849. Uniezależnił kraj od Turcji, przeprowadził reformy administracji, szkolnictwa
i armii oraz zmodernizował gospodarkę. W 1882 roku Egipt stał się protektoratem
brytyjskim. W roku 1922 uzyskał niepodległość jako monarchia konstytucyjna
z królem Fuadem l na czele. W 1952 roku
organizacja Wolnych Oficerów obaliła króla Faruka, a władzę objął generał Muhammad Nagib,
który w latach 1953-54 był prezydentem kraju. W roku 1954 został on obalony przez
pułkownika Gamala Abn - el Nasera. Następcą Nasera został Ań war es Sadat, który zginął
w 1981 w wyniku zamachu. Rządy po nim objął obecny prezydent Hosni Mubarak.
Kultura i sztuka to przede
wszystkim architektura piramid, świątyń egipskich i grobowców, pozostająca na usługach
władców i religii. W Starym Państwie skodyfikowano tzw. Kanon egipski, będący zbiorem
zasad kompozycji i proporcji w sztuce i architekturze. Ustalał on sposoby przedstawiania
postaci zależnie od przynależności klasowej: w rzeźbie panującego w postawie siedzącej
lub kroczącej, nieodmiennie młodego, urzędników - realistycznie lub zawsze przy pracy,
w malarstwie i płaskorzeźbie głowa i kończyny osoby portretowanej przedstawiano z
profilu, a barki i oko frontalnie. Kompozycja miała układ pasowy.
Niezwykłym osiągnięciem
cywilizacji egipskiej były hieroglify - czyli pismo ideograficz-no - spółgłoskowe.
Rozkwit literatury przypada na czasy Średniego Państwa.
HURGHADA.
Największy ośrodek turystyczno - wypoczynkowy w Egipcie położony na wybrzeżu Morza
Czerwonego. Ze względu na przepiękne rafy koralowe, czyste i ciepłe morze jest dużym
centrum nurkowania. Jeszcze 15 lat temu była to nikomu nie znana osada rybacka. Dzisiaj
miasto tętni życiem i wciąż jeszcze jest ogromnym placem budowy. Miasto leży na pustyni
i nie ma źródeł wody pitnej. Zasilane jest wodociągiem płynącym z miejscowości Qena,
leżącej nad Nilem. W Hurghadzie są dwa centra handlowe - SAKHALA i DOWNTOWN. Tam
wybieramy się na zakupy pamiątek czy wyrobów jubilerskich. Jeśli lubimy owoce morza,
to możemy je degustować w lokalnej restauracji EL JOKER (nie drogo i swojsko) lub
FELFELA (droższa i elegantsza). Obie znajdują się w Sakhali.
MAKADI BAY.
Zatoka Makadi znajduje się w odległości ok. 35 km na południe od Hurghady. Piękne,
piaszczyste plaże mogą zapewnić wspaniałe przeżycia z wakacji oraz dają możliwość uprawiania
sportów wodnych. Liczne centra nurkowania sprzyjają płetwonurkom jak i tym osobom, które
chcą spróbować swych sił w tym sporcie.
WYCIECZKI FAKULTATYWNE.
.
ŁÓDŹ PODWODNA.
Wycieczka organizowana jest raz w tygodniu i trwa ok. 2 godzin. Klienci zostają przewiezieni
z plaży do łodzi podwodnej, która zanurza się na głębokość ok. 8-10 m. Na zewnątrz
znajduje się zawodowy nurek karmiący ryby w celu zwabienia ich w pobliże łodzi.
SAFARI.
Wycieczka organizowana jest raz w tygodniu. Podczas niej klienci wyruszają na pustynię.
Po dojechaniu do wioski beduinów oddalonej o ok. 15 km od Hurghady, będzie można poznać
ich codzienne życie ze wszystkimi jego aspektami. W program wycieczki wchodzi również
krótka przejażdżka na wielbłądach oraz kolacja wraz z tubylcami.
REJS STATKIEM - WYSPA GIFTUN.
Statek wyrusza z portu w Hurghadzie raz w tygodniu. Po dotarciu do miejsca oddalonego od
wyspy Giftun, turyści będą mieli okazję spróbowania swoich sił w nurkowaniu i podziwiania
wspaniałych raf koralowych. Obiad na statku (wliczony w cenę) zostanie przygotowany przez
pokładowych kucharzy. Po przybyciu na wyspę Giftun będzie czas wolny na kąpiel w morzu i
wypoczynek. Po południu powrót do Hurghady. W drodze powrotnej jeszcze jeden przystanek na
nurkowanie.
KAIR.
Nazywany matką wielkich miast jest nie tylko największą metropolią Afryki i centrum
intelektualnym świata arabskiego, ale i miejscem gdzie harmonijnie łączą się ślady
najstarszej cywilizacji ze zdobyczami nowoczesnej kultury. Program naszej wycieczki
obejmuje zwiedzanie Muzeum Egipskiego, Piramid, Sfinksa oraz obiad w miejscowej restauracji
(w programie wycieczki dwudniowej dodatkowo zwiedzamy Meczet Ben Ali oraz bazar).
LUXOR.
Dawne Teby, "miasto stu bram" - jak nazwał je Homer, to wspaniała metropolia podzielona
przez Nil na dwa światy - miasto żywych i miasto umarłych. Zwiedzanie Luxoru zaczynamy
od świątyni w Karnaku, następnie zobaczymy Dolinę Królów, świątynię Deir el-Bahari
oraz kolosy Memnona.
Fotografowanie: Poza kilkoma wyjątkami można
fotografować wszędzie, nawet w meczetach (nie w czasie uroczystości). Zabronione
jest fotografowanie głównie przy obiektach militarnych, mostach, portach i
magazynach zaopatrzeniowych.
Egipska Republika Arabska, Dżumhurija Misr al-Arabija, państwo w północno-wschodniej części kontynentu afrykańskiego i na półwyspie Synaj w Azji. Obszar 1 001 400 km2.
Graniczy na południu z Sudanem, na zachodzie z Libią, na wschodzie z Izraelem, północną granicę kraju wyznacza wybrzeże Morza Śródziemnego.
Stolica Kair, wraz z aglomeracją ok. 12 mln mieszkańców (1991). Większe miasta (dane z 1991 w tys.): Aleksandria (3 170 tyś.), Giza (2 156 tyś.), Szubra al-Chaima (811 tyś.), Port Said (460 tyś.), Mehalla el-Kubra (385 tyś.).
Podzielony administracyjnie na 25 prowincji (muhafazatów).
Językiem urzędowym jest arabski, angielski stosunkowo dobrze znany.
Waluta narodowa, funt egipski dzieli się na 100 piastrów.
Ludność
54,6 mln mieszkańców (1991), średnia gęstość zaludnienia 54,5 osoby/km2, biorąc jednak pod uwagę faktycznie zasiedlone i gospodarczo wykorzystane obszary kraju stanowiące łącznie ok. 3,5% powierzchni całkowitej, średnia gęstość zaludnienia przekracza 1500 osób/km2. W 1991 w miastach zamieszkiwało 47% ludności.
Społeczeństwo tworzą w ogromnej większości arabscy Egipcjanie - fellachowie (99% ogółu), na obszarze Pustyni Zachodniej spotkać można plemiona Berberów, w dolinie górnego Nilu pojedyncze osady ludności negroidalnej.
Większość społeczeństwa wyznaje islam sunnicki (90%), resztę stanowią chrześcijanie obrządku koptyjskiego (ok. 10%). Przeszło połowę ludności stanowią analfabeci (52%), przeciętna długość życia mężczyzn 59, kobiet 62 lata.
Warunki naturalne
Obszar państwa posiada regularny kształt zbliżony do kwadratu. Afrykańską i azjatycką część kraju łączy Przesmyk Sueski, przez który przebiega Kanał Sueski łączący Morze Śródziemne z Morzem Czerwonym. Rozległe obszary Egiptu zajmują pustynne równiny wzniesione średnio kilkaset metrów n.p.m.
Osadnictwo skupiło się wzdłuż doliny Nilu, w pasie o długości ok. 1550 km, szerokości od 2 do 20 km. W Egipcie wyodrębnia się sześć głównych regionów naturalnych: dolinę Nilu, deltę Nilu, wybrzeże Morza Śródziemnego, Pustynię Zachodnią, Pustynię Wschodnią i Półwysep Synaj.
Przez cały obszar kraju, z południa ku północy przepływa Nil. W swym górnym biegu przełamuje się przez wychodnie granitowych skał platformy saharyjskiej tworząc bystrza i kaskady znane pod nazwą katarakt. Katarakty już w czasach panowania faraonów wyznaczały południową granicę Egiptu.
Obecnie na terytorium państwa znajduje się jedna katarakta, trzy pozostałe leżą na obszarze Sudanu. Delta Nilu rozpościera się na przestrzeni ok. 25 tys. km2, na północ od Kairu. Tworzą ją dwa główne ramiona Nilu: Damietta i Rosetta wraz z wielką ilością drobnych, naturalnych i sztucznych kanałów, przybrzeżnych jezior i zalewów. Stanowi obszar gęsto zasiedlony i intensywnie zagospodarowany.
Wybrzeże Morza Śródziemnego jest słabo rozwinięte. Wzdłuż wybrzeży rozwinęły się osady rybackie, miejscowości wypoczynkowe. Większe porty handlowe znajdują się w Aleksandrii (strefa wolnocłowa) i Port Saidzie.
Pustynia Zachodnia ciągnie się wzdłuż granicy z Libią, stanowi teren wyżynny o zróżnicowanych formach krajobrazu pustynnego. Spotkać tam można zarówno pustynie piaszczyste, jak i żwirowe czy skaliste. W miejscach powierzchniowych wysięków wód wgłębnych tworzą się oazy.
Pustynią Wschodnią nazwany jest obszar na wschód od doliny Nilu, ciągnący się wzdłuż wybrzeży Morza Czerwonego, obejmujący swym zasięgiem Półwysep Synaj. Poza Nilem brak stałych rzek, spotyka się jedynie okresowe potoki, których suche łożyska zwane są uedami.
Klimat kontynentalny, suchy, jedynie na północnych wybrzeżach śródziemnomorski. Średnie temperatury notowane w Kairze: lipiec 21 - 36 °C, styczeń 8 - 18 °C, roczna suma opadów: 30 mm.
Historia
Do 641 Egipt starożytny. 639-641 podbity przez Arabów, prowincja kalifatu arabskiego. Islamizacja kraju pod rządami emira. Do 750 podlegał dynastii Omajjadów, do 969 - Abbasydów, następnie Fatymidów (założenie Kairu i przeniesienie tam stolicy).
1171 Salah ad-Din zakłada dynastię Ajjubidów (do połowy XIII w.), 1250-1517 rządy mameluków, 1517 podbity przez Turków, od połowy XVIII w. Egipt stał się obiektem zainteresowania Francji i Anglii (wyprawa Napoleona I 1798), 1805 - 1849 rządy Albańczyka Muhammada Alego.
2. poł. XIX w. to okres rywalizacji Anglii i Francji o wpływy w Egipcie, 1876 ustanowienie międzynarodowej kontroli nad dochodami Egiptu, 1881-1882 powstanie Arabiego Paszy, w konsekwencji wzrost wpływów Anglii.
W czasie I wojny światowej Egipt znajdował się pod protektoratem angielskim, 1922 ogłoszenie niepodległości Egiptu, rządy króla Fuada I, w czasie II wojny światowej Egipt był jedną z głównych baz angielskich (walki pod Tobrukiem, El-Alamein), po wojnie spory terytorialne z Izraelem (wojny: 1948-9, 1956, 1967, 1973) zakończone pokojem w Camp David.
1956 zamach stanu Wolnych Oficerów pod dowództwem G.A. Nasera, powstanie Zjednoczonej Republiki Arabskiej (1958). 1961 rozpad unii, 1982 odzyskanie reszty Synaju okupowanego przez Izrael, w 1990 Egipt był członkiem antyirackiej koalicji w czasie wojny o Kuwejt (wojna w Zatoce Perskiej).
Obecnie trudnym do rozwiązania problemem wewnętrznym kraju jest działalność bojówek fundamentalistów muzułmańskich pragnących przekształcić Egipt w państwo religijne oparte o zasady Koranu. W terrorystycznych akcjach przeprowadzonych w 1992 przez członków bojowych organizacji muzułmanów, zginęło ponad 80 osób, w tym kilkudziesięciu turystów z Europy.
Ustrój polityczny
Republika, funkcję głowy państwa sprawuje prezydent. Jednoizbowy parlament, Zgromadzenie Narodowe (Rada Ludowa) z 454 deputowanymi, posiada władzę ustawodawczą. Funkcje doradcze w stosunku do parlamentu sprawuje 241-osobowa Rada Konsultatywna (szura). Władza wykonawcza w rękach rządu.
Gospodarka
Spośród krajów arabskich Bliskiego Wschodu Egipt posiada najstarsze tradycje przemysłowe sięgające XIX w. Obecnie należy do najlepiej rozwiniętych krajów afrykańskich.
Posiada znaczące złoża bogactw naturalnych. Podstawowe znaczenie wśród nich posiada ropa naftowa, pochodząca ze złóż na Półwyspie Synaj oraz z nowych pokładów w szelfie Zatoki Sueskiej, wzdłuż wybrzeża śródziemnomorskiego i na obszarze Pustyni Zachodniej, przy granicy z Libią.
Ponadto wydobywa się znaczne ilości gazu ziemnego, szczególnie na obszarze delty Nilu i ze złóż podmorskich. Na południu kraju, w okolicach Asuanu i na Półwyspie Synaj znajdują się bogate złoża rud żelaza, manganu i fosforytów. Na obszarze całego kraju występują pokłady surowców i materiałów budowlanych, m.in. wapieni wykorzystywanych w przemyśle cementowym.
Większa część potencjału gospodarczego kraju skoncentrowała się na obszarze delty Nilu, w trójkącie wyznaczonym przez miasta: Kair, Aleksandrię i Suez oraz na południu wokół Asuanu. Duże ośrodki przemysłu petrochemicznego rozwinęły się w Aleksandrii, Kairze, Suezie, Tanta i Asjut.
W Heluanie pod Kairem wybudowano olbrzymi kombinat metalurgiczno-koksowniczy, w Asuanie działają huty żelaza i aluminium. Zakłady metalurgiczne rozwinięte w oparciu o lokalne złoża rud metali kolorowych funkcjonują w Kafr ad-Dawar i Bayda.
Przemysł
Ponadto dobrze rozwinął się przemysł chemiczny, szczególnie produkcja nawozów sztucznych, włókien syntetycznych, farmaceutyczny, a także przemysł włókienniczy i odzieżowy, dający obecnie ok. 1/4 wartości produkcji przemysłowej ogółem.
Kraj posiada kilka montowni zagranicznych koncernów samochodowych, w których wytwarzane są autobusy, samochody ciężarowe oraz traktory, maszyny rolnicze. Oprócz tego produkuje się lokomotywy i wagony kolejowe oraz silniki spalinowe i elektryczne, szeroką gamę sprzętu elektrotechnicznego, a także artykuły konsumpcyjne, m.in. sprzęt radiowo-telewizyjny, pralki, lodówki, klimatyzatory, motocykle, rowery.
Rozbudowie i modernizacji poddawany jest egipski przemysł energetyczny. Sektor ten opiera się głównie na zakładach wykorzystujących ropę naftową i gaz ziemny, powstają już jednak pierwsze elektrownie jądrowe (El-Dabaa, 2000 MW). Na południu kraju w rejonie Asuanu, przy wybudowanej w 1970 Wielkiej Tamie na Nilu spiętrzającej wody rzeki w Zbiornik Nasera, działa ogromna hydroelektrownia.
Rolnictwo
Współcześnie rolnictwo egipskie, ze względu na szybko rosnącą liczbę ludności, nie jest w stanie zaspokoić wewnętrznych potrzeb kraju. Pomimo to, sektor rolniczy i przemysł przetwórstwa spożywczego należy uznać za jedne z lepiej rozwijających się branż gospodarki.
Dzięki budowie retencyjnego Zbiornika Nasera, regulującego przepływy na Nilu, wzrosły możliwości sztucznego nawadniania, przez co ponad 40% zwiększyła się powierzchnia ziem uprawnych. Dzięki temu, że zbiorów dokonuje się 3-4 razy w roku, średnie plony z hektara użytków należą do najwyższych w świecie.
Rolnictwo nastawione jest przede wszystkim na produkcję roślinną. Do głównych upraw zaliczają się: ryż, trzcina cukrowa, pszenica, kukurydza, proso, jęczmień, lucerna, fasola, ziemniaki, warzywa i owoce. Funkcję podstawowej rośliny przemysłowej spełnia bawełna. Hodowla, ze względu na minimalną ilość łąk i pastwisk, słabo rozwinięta.
Transport
Sieć połączeń drogowych i kolejowych rozwinęła się w delcie i dolinie Nilu, który jest zarazem ważnym szlakiem komunikacji wodnej. Na obszarze delty funkcjonuje wiele kanałów będących ważnymi szlakami transportowymi kraju. Istnieje sieć połączeń lotniczych, łączących miasta nad Nilem z osiedlami położonymi w regionach pustynnych.
Lotnisko kairskie jest największe w Afryce. Ważnym szlakiem komunikacyjnym, a zarazem źródłem poważnych dochodów państwa jest Kanał Sueski, wykorzystywany jako droga tranzytowa dla statków kursujących w rejon Zatoki Perskiej i na azjatycki Daleki Wschód.
Handel
Podstawowym produktem Egiptu przeznaczonym na eksport jest ropa naftowa, paliwa i gaz ziemny (53,8% wartości ogółem). Kolejne miejsca zajmują: przędza bawełniana (8,4%) i odzież (7,8%). Drugim, poza bawełną, produktem rolnym mającym poważne znaczenie w egipskim handlu międzynarodowym jest ryż (ok. 3%), kolejne miejsca w tej grupie towarów zajmują przetwory owocowo-warzywne.
Jako dostawca produktów przemysłu przetwórczego (poza odzieżowym) Egipt wyspecjalizował się w wyrobach z tworzyw sztucznych, produkcji sprzętu gospodarstwa domowego, mebli, sprzętu elektrotechnicznego, chemikaliów, cementu, nawozów sztucznych. Poważnym źródłem dewizowych dochodów kraju jest turystyka.
Do kraju sprowadza się głównie produkty chemiczne (8,8%), pszenicę (6,4%) i drewno (5,5%). Ponadto mięso i inne produkty żywnościowe, maszyny i sprzęt inwestycyjny, silniki i papier. Głównymi partnerami handlowymi są: Stany Zjednoczone, Francja, Włochy, kraje byłego ZSRR oraz Japonia.
Struktura zatrudnienia
Rolnictwo 42,7%, przemysł 21,3%, usługi i handel 36%. Dochód narodowy w 1991 wynosił 600 USD na 1 mieszkańca. Średnia stopa inflacji w latach 1980-1991 - 15,5% (1992 - 35%).
Dochód narodowy wytwarzany był nieproporcjonalnie do struktury zatrudnienia. Choć największa jego część powstała w sektorze usług (53%), to rolnictwo, zatrudniające niemal połowę ludności w wieku produkcyjnym, wytworzyło niecałą jedną piątą (17%) część dochodu. Świadczy to o niezwykle niskim poziomie wydajności pracy w rolnictwie wynikającym z ogromnego przeludnienia i masowo występującego na wsi egipskiej zjawiska ukrytego bezrobocia.
