Republika Filipin, Republica Ńg Pilipinas, República de Filipinas, Republic of the Philippines, państwo wyspiarskie w południowo-zachodniej części Oceanu Spokojnego, w odległości 800 km od wybrzeży kontynentu azjatyckiego, obejmujące grupę 7103 wysp i atoli koralowych, z których ok. 860 jest na stałe zamieszkała.
Największe z wysp to: Luzon (104 688 km2), Mindanao (94 630 km2) oraz Mindoro, Masbate, Samar, Leyte, Cebu, Negros, Panay, Bohol, Palawan. Łączna powierzchnia 300 780 km2.
Stolica Manila, 1876 tys. mieszkańców (1991).
Większe miasta (dane z 1991): Quezon City (1667 tys.), Davao (850 tys.), Caloocan (761 tys.), Cebu (610 tys.), Zamboanga (442 tys.), Pasay (368 tys.), Bacolod (364 tys.), Cagayan de Oro (340 tys.), Iloilo (310 tys.), Angeles (237 tys.).
Podzielone administracyjnie na 67 prowincji.
Językiem urzędowym jest tagalog, angielski i hiszpański.
Waluta narodowa - peso filipińskie dzieli się na 100 centavos.
Ludność
62,4 mln mieszkańców (1991), co daje średnią gęstość zaludnienia 208 osób/km2. W 1991 w miastach zamieszkiwało 43% ludności. Społeczeństwo tworzą w ogromnej większości Filipińczycy (80% ogółu), poza którymi jedyną liczniejszą grupą są Chińczycy (10%). Spotyka się także Hindusów (5%) i przedstawicieli innych grup etnicznych (łącznie 5%).
Dominują wyznawcy katolicyzmu (84% społeczeństwa), protestanci stanowią grupę znacznie mniejszą (4%), ponadto spotyka się muzułmanów (4%) (islam) i przedstawicieli innych wyznań (łącznie 2%).
Około 10% ogółu obywateli kraju to analfabeci. Przeciętna długość życia mężczyzn 62, kobiet 66 lat.
Warunki naturalne
Wyspy archipelagu Filipin zbudowane są głównie z wapieni, piaskowców, łupków, law andezytowych i bazaltowych pochodzących z trzeciorzędu i plejstocenu. Miejscami spotkać można wychodnie starszych skał, m.in. granitów, gnejsów, łupków krystalicznych, którym towarzyszą złoża cennych minerałów, złota, miedzi. Grzbiety pasm górskich ciągną się wzdłuż wybrzeży wysp.
Filipiny są regionem o wysokiej aktywności sejsmicznej i wulkanicznej. Do największych czynnych wulkanów zaliczają się: Majon (2416 m) na Luzonie i Apo (2913 m) na Mindanao. Do charakterystycznych cech klimatu wysp zaliczyć należy wilgotne lato i jesień oraz suchą zimę i wiosnę.
Średnia roczna suma opadów jest stosunkowo wysoka i wynosi w Manili (stolica) 2100 mm. Średnie temperatury najcieplejszego miesiąca - maja - wahają się od 24 do 34°C, najchłodniejszych zaś - grudnia i stycznia od 21 do 30°C.
Szatę roślinną wysp tworzą porastające obszary górskie bujne lasy równikowe, na wybrzeżach spotyka się lasy mangrowe, w północnej części wyspy Luzon formacje leśne charakterystyczne dla strefy umiarkowanej.
Historia
Filipiny są jedną z najstarszych hiszpańskich posiadłości kolonialnych. Objął je w posiadanie dla korony hiszpańskiej F. Magellan w 1521. Kolonizacja wysp przez długi czas napotykała na silny opór ze strony miejscowej ludności. W XVII i XVIII w. Filipiny, szczególnie Manila, były ważnym ośrodkiem pośredniczącym w handlu pomiędzy Europą i Ameryką.
W 1898 wybuchło powstanie ludności miejscowej skierowane przeciwko Hiszpanom. Do konfliktu wmieszały się Stany Zjednoczone, które od tej pory przejęły kontrolę nad krajem. W 1916 parlament Filipin zyskał poszerzenie przysługujących mu uprawnień, zaś w 1934 Filipiny otrzymały status niezależnej wspólnoty (Philippines Commonwealth).
W 1946, po przejściowej okupacji kraju przez Japończyków, Filipiny uzyskały pełną niepodległość. Prezydentem wybrano F. Marcosa, który sprawował swe rządy w sposób dyktatorski (dyktatura). Jego przeciwnikiem politycznym był przywódca demokratycznej opozycji B. Aquino oraz przedstawiciele muzułmańskiego Frontu Wyzwolenia MORO i komunistycznej partyzantki (Nowa Armia Ludowa). W 1983 przywódca demokratycznej opozycji, B. Aquino, zginął zamordowany przez zamachowców.
W 1986 miał miejsce popierany przez Stany Zjednoczone przewrót, w wyniku którego obalono dyktaturę F. Marcosa. Nowym prezydentem kraju została C. Aquino, wdowa po B. Aquino. W kraju panuje w dalszym ciągu niepokój, rządowi nie udało się rozwiązać wielu istotnych problemów wewnętrznych. Przeciwko władzy C. Aquino występuje opozycja kierowana przez wdowę po byłym dyktatorze, I. Marcos.
Ustrój polityczny
Republika, funkcje głowy państwa sprawuje prezydent wybierany w wyborach powszechnych na okres 6 lat. Prezydent pełni także funkcje szefa rządu. Władza ustawodawcza w rękach dwuizbowego parlamentu (Kongres). Izba Reprezentantów składa się z 248 członków, z czego 198 pochodzi z wyborów, 50 natomiast mianuje prezydent. Izba wyższa - Senat - liczy 24 deputowanych.
Gospodarka
Filipiny są krajem słabo rozwiniętym, w ostatnich jednak latach dają się zauważyć szybko zachodzące procesy industrializacji kraju. Jeszcze na początku lat osiemdziesiątych udział rolnictwa w tworzeniu dochodu narodowego sięgał 60%, w 1991 odsetek ten spadł do poziomu 22%. Wynik ten świadczy o pozytywnych tendencjach zachodzących w gospodarce.
Bogactwa naturalne
Filipiny posiadają bogate złoża wielu surowców mineralnych. Do najważniejszych należy zaliczyć: miedź, nikiel, kobalt, srebro, złoto, rudy chromu, cynku, fosforyty, ropę naftową. Wydobycie ważniejszych kopalin przedstawiało się następująco (dane z 1990 w tonach): miedź 190 000, fosforyty 6000, złoto 35, srebro 46, cynk 1000. Prowadzone od 1972 poszukiwania udokumentowały istnienie złóż ropy naftowej o łącznych zasobach 39 mln baryłek.
Rolnictwo
Rolnictwo, pomimo spadku swego relatywnego znaczenia w stosunku do innych gałęzi gospodarki, nadal jest sektorem, w którym pracuje największa część ludności kraju (41%). Do głównych roślin uprawnych należą (w nawiasie roczna produkcja w tys. ton, 1990): ryż (9459), kukurydza (4522), ziemniaki (55), bawełna (4), soja (6) oraz produkowane głównie na eksport: kawa (155), trzcina cukrowa (cukier - 1369), kauczuk (172), tytoń (80).
Przemysł
Do niedawna przemysł przetwórczy ograniczał się zasadniczo do sektora rolno-spożywczego. Obecnie znaczący potencjał produkcyjny posiadają zakłady przemysłu elektronicznego i elektrycznego, których produkty są najważniejszą częścią oferty eksportowej kraju. Ponadto dobrze rozwinięty jest przemysł odzieżowy, tradycyjnie rolno-spożywczy, materiałów budowlanych, a także petrochemiczny i drzewny.
Ważnym źródłem dochodów państwa jest turystyka. W 1991 wyspy odwiedziło 1076 tys. turystów, a obroty tego sektora wyniosły 1465 mln USD. Branżowa struktura tworzenia dochodu narodowego: rolnictwo 22%, przemysł 35%, usługi 43%. W 1990 dochód narodowy wynosił 730 USD na 1 mieszkańca. Średnia stopa inflacji za lata 1980-1991, 14,6%.
Handel
Do największych partnerów handlowych kraju należą: Japonia, Stany Zjednoczone, Tajwan, Niemcy. Obroty towarowe z zagranicą w 1992 (w okresie styczeń - wrzesień) wyniosły: import - 10 600 mln USD, eksport - 7200 mln USD.
Informacje turystyczne
Godne odwiedzenia są m.in. liczne kurorty i kąpieliska, Manila, północny Luzon, Vigan, wodospady Pagsanjan, wulkan Taal, południowy Luzon, wyspy Visayan oraz Mindanao.
