Republika Gambii, Republic of Gambia, państwo w środkowo-zachodniej części kontynentu afrykańskiego.Obszar 11 295 km2. Graniczy z Senegalem, zachodnie granice wyznacza wybrzeże Oceanu Atlantyckiego.
Stolica Bandżul, 44 tys. mieszkańców (1991), większe miasta (dane z 1991): Serekunda (103 tys.), Brikama (24 tys.), Bakau (24 tys.), Farafenni (10 tys.), Sukuta (7 tys.). W 1991 w miastach zamieszkiwało 22% ludności.
Podzielona administracyjnie na 5 prowincji.
Językiem urzędowym jest angielski, w użyciu spotyka się języki mandingo, wolof i arabski.
Waluta narodowa, dalasi, dzieli się na 100 bututów.
Ludność
1081 tys. mieszkańców (1994), co daje średnią gęstość zaludnienia 88 osób/km2 .Pod względem struktury etnicznej występuje dość znaczne zróżnicowanie. Do głównych plemion zamieszkujących Gambię należą: Mandingo (43% ogółu społeczeństwa), Fulbe (18%), Wolof (13%), Djola (7%), Sarakole (7%).
Społeczeństwo tworzą w ogromnej większości muzułmanie (90%) poza którymi jedyną liczniejszą grupą są chrześcijanie, sporadycznie spotyka się wyznawców pierwotnych religii, stanowią oni jednak niewielki margines społeczeństwa (1%). Analfabetyzm jest zjawiskiem powszechnym, umiejętność czytania i pisania posiadł przeciętnie co czwarty obywatel kraju (27%). Przeciętna długość życia mężczyzn 41, kobiet 45 lat
Warunki naturalne
Gambia położona jest w tzw. strefie Sahelu. Przeważającą część powierzchni kraju zajmuje aluwialna nizina osiągająca średnią wysokość 100 m n.p.m. Charakterystyczną dla Sahelu, naturalną szatę roślinną tworzą sawanny. W dolinie Gambii, głównej rzeki kraju, spotyka się lasy galeriowe, wzdłuż wybrzeży atlantyckich zaś roślinność typu namorzynowego.
Gambia pozostaje pod wpływem klimatu tropikalnego. Temperatura najcieplejszego miesiąca, czerwca, waha się od 23 do 32°C. Roczna suma opadów 1300 mm, pora deszczowa występuje od lipca do września.
Historia
Do połowy XV w. obszar dzisiejszej Gambii wchodził w skład państwa Mali. Kolonizację tych regionów kontynentu afrykańskiego zapoczątkowali Portugalczycy, którzy osiedlili się u ujścia rzeki Gambia do Oceanu Atlantyckiego. Pod koniec XVI w. kontrolę nad obszarem kraju przejęli stopniowo Brytyjczycy, którzy w 1588 zajęli port Bathurst (obecnie Bandżul). W 1843 Gambia otrzymała status brytyjskiej kolonii koronnej, w 1888 utworzono protektorat Gambii.
Po II wojnie światowej, wskutek nasilających się tendencji niepodległościowych, kraj zyskał wewnętrzną autonomię (1962). Pełną niepodległość Gambia uzyskała 18 lutego 1965. Pod koniec dekady lat siedemdziesiątych Gambia wraz z sąsiednim Senegalem utworzyła państwo federacyjne - Senegambię. Związek obu państw przetrwał do 1989. W wyborach parlamentarnych w kwietniu 1992 większość głosów uzyskała rządząca od 1970 Ludowa Partia Postępowa, jej przywódca Kairaba Jawara został ponownie wybrany na urząd prezydenta. Z polecenia Jawary uwolniono, przetrzymywanych od 1980 w więzieniach, przywódców marksistowskiego Ruchu na Rzecz Sprawiedliwości w Afryce.
Ustrój polityczny
Gambia jest republiką. Głową państwa i szefem rządu jest prezydent wybierany w wyborach powszechnych. Powołuje on rząd i mianuje wiceprezydenta. Władza ustawodawcza należy do pięćdziesięcioosobowej Izby Reprezentantów, w składzie której 14 deputowanych to osoby nominowane przez prezydenta i wodzowie plemienni.
Gospodarka
Gambia jest słabo rozwiniętym krajem rolniczym, którego gospodarka oparta jest na monokulturze orzeszków ziemnych. Orzeszki stanowią najważniejszą uprawę, ich udział w eksporcie sięga 90% jego globalnej wielkości. Na zaspokojenie potrzeb wewnętrznych uprawia się proso, ryż, bawełnę, maniok. Wśród zwierząt gospodarskich największe znaczenie ma bydło, ponadto w mniejszych ilościach hoduje się trzodę chlewną, owce, kozy i osły. Gospodarka gambijska jest całkowicie zdominowana przez uprawę i przetwórstwo orzeszków ziemnych.
Ponadto produkuje się niewielkie ilości oleju palmowego i przędzy bawełnianej. Poza zakładami reprezentującymi branże spożywczą i włókienniczą przemysł przetwórczy praktycznie nie istnieje. W latach osiemdziesiątych rząd Gambii w porozumieniu z Międzynarodowym Funduszem Walutowym rozpoczął realizację programu odbudowy gospodarki kraju. Jego głównym celem jest wprowadzenie nowych upraw w rolnictwie, osiągnięcie 4,5% tempa wzrostu gospodarczego i obniżenie inflacji do poziomu 6%.
Struktura zatrudnienia
Rolnictwo 74%, usługi 22%, przemysł 4%. Dochód narodowy w 1990 wyniósł 260 USD na 1 mieszkańca. Średnia stopa inflacji w latach 1980-1990, 9%. Do najważniejszych partnerów handlowych kraju należą: Ghana, Szwajcaria, kraje EWG, Stany Zjednoczone i Chiny. Obroty z zagranicą w 1990 wyniosły: import - 215 mln USD, eksport - 171 mln USD.
Informacje turystyczne
Godne odwiedzenia są m.in. Bandżul, James Island, Albreda, rezerwaty ptactwa nad rzeką Gambia.
