Republika Gwinei, République de Guinée, państwo w środkowo-zachodniej części kontynentu afrykańskiego.Obszar 245 857 km2. Graniczy na północnym zachodzie z Gwineą Bissau, na północy z Senegalem i Mali, na wschodzie z Wybrzeżem Kości Słoniowej, na południu z Liberią i Sierra Leone. Południowo-zachodnią granicę kraju wyznacza wybrzeże Oceanu Atlantyckiego.
Stolica Konakry 1 mln mieszkańców (1991).
Większe miasta (dane z 1991): Kankan (89 tyś.), Labé (65 tyś.), Kindia (56 tyś.), N Zérékoré (23 tyś.), Mamou (11 tyś.). W 1991 w miastach zamieszkiwało 26% ludności.
Podzielona administracyjnie na 8 regionów i 31 mniejszych jednostek terytorialnych.
Językiem urzędowym jest francuski, w powszechnych użyciu znajduje się język fulbe i inne języki plemienne.
Waluta narodowa, frank gwinejski dzieli się na 100 centymów.
Ludność
7,0 mln mieszkańców (1991), co daje średnią gęstość zaludnienia 29 osób/km2. Pod względem struktury etnicznej występuje znaczne zróżnicowanie, do głównych grup etnicznych zamieszkujących Gwineę należą przedstawiciele plemiona Fulbe (39% społeczeństwa), Malinke (23%), Susu (11%), Kissi (6%), Kpelle (5%).
Największą grupą wyznaniową są muzułmanie sunnici (85% ogółu), spotyka się nieliczne grupy chrześcijan (2%) i wyznawców pierwotnych religii animistycznych (5%). Analfabetyzm jest zjawiskiem często spotykanym. Umiejętność czytania i pisania posiadło jedynie 24% obywateli Gwinei . Przeciętna długość życia mężczyzn 43, kobiet 43 lata.
Warunki naturalne
Znaczną część powierzchni kraju zajmują wyżyny stanowiące wychodnie prekambryjskiego podłoża. Krajobraz tej części kraju jest lekko falisty, urozmaicony pojedynczymi górami wyspowymi zbudowanymi ze skał najbardziej odpornych na wietrzenie. Tam gdzie krawędzie wyżyn są wyraźnie zarysowane, porozcinane dolinami rzecznymi, ich rzeźba przypomina do złudzenia góry. Do najwyższych tego typu szczytów w Gwinei należą Futa Dżalon (1537 m n.p.m.) i Nimba (1752 m n.p.m.). Niziny występują jedynie wzdłuż wybrzeży atlantyckich.
Gwinea pozostaje pod wpływem klimatu równikowego wilgotnego. Roczna amplituda temperatury jest niewielka, średnia temperatura przekracza na ogół 26°C. Opady wahają się od 4000 mm na wybrzeżu do 1200 na północnym wschodzie kraju. Charakterystyczną dla Gwinei naturalną szatę roślinną tworzą wilgotne lasy równikowe przechodzące ku północy w lasy galeriowe, następnie zaś w sawanny.
Historia
Europejską kolonizację obszaru Gwinei zapoczątkowali pod koniec XV w. Portugalczycy zakładając w 1460 pierwsze osiedla na wybrzeżu. Wkrótce po nich rozpoczął się napływ Anglików, Francuzów, Duńczyków. Przybysze z Europy instalowali, głównie na wybrzeżu, placówki handlowe, czerpiąc największe zyski z handlu niewolnikami. Pod koniec XVIII w. i w XIX w. Gwinea była jednym z największych dostawców murzyńskich niewolników do Ameryki. W 1891 w. bezsporną dominację nad wybrzeżami Gwinei zdobyła Francja, ogłaszając kraj swoją kolonią. Przez następnych kilka lat koloniści toczyli zacięte walki z plemieniem Mandingo o panowanie nad obszarami wnętrza kraju. W 1898 Francuzi opanowali już cały obszar Gwinei , który został włączony w skład Francuskiej Afryki Zachodniej.
Gwinea uzyskała niepodległość po II wojnie światowej. Pierwszym prezydentem suwerennego państwa został wnuk ostatniego władcy Mandingo Sekou Touré. Po jego śmierci w 1984, władzę, w wyniku zamachu stanu, przejął Lansana Conté. Jego niedemokratyczne rządy trwały niemal 10 lat. W tym czasie rozwiązano parlament, zakazano działalności partii politycznych. W 1991 weszła w życie nowa, zatwierdzona w referendum, konstytucja gwarantująca m.in. wolność prasy. W 1993 odbyły się wolne wybory parlamentarne.
Ustrój polityczny
Republika, funkcje głowy państwa sprawuje prezydent. Władza ustawodawcza w rękach parlamentu - Zgromadzenia Narodowego. Władza wykonawcza w rękach rządu.
Gospodarka
Rolnictwo
Gwinea należy do grupy najsłabiej rozwiniętych ekonomicznie krajów świata. Gospodarka Gwinei nastawiona jest jednostronnie na eksploatację bogatych złóż boksytów i uprawę ryżu. Rolnictwo jest źródłem utrzymania niemal 80% obywateli kraju. Poza wymienionym już ryżem uprawia się: palmę oleistą i kokosową, orzeszki ziemne, kawę, ananasy, proso, bataty, kukurydzę. Duże znaczenie ma także hodowla bydła i trzody chlewnej.
Przemysł
Stosunkowo dobrze rozwinął się przemysł wydobywczy bazujący na bogatych i różnorodnych złożach mineralnych. Do najważniejszych, obok boksytów, należą rudy żelaza, diamenty oraz złoto. Surowce, produkty przemysłu wydobywczego, są najważniejszym produktem eksportowym Gwinei . Boksyty, złoto i diamenty dają łącznie niemal 3/4 łącznej wartości eksportu kraju. Przemysł przetwórczy ogranicza się do drobnych zakładów reprezentujących głównie branżę spożywczą.
Na początku lat dziewięćdziesiątych rząd Gwinei , w porozumieniu z Bankiem Światowym i Międzynarodowym Funduszem Walutowym, rozpoczął realizację programu przebudowy gospodarki kraju. Do jego głównych zadań należy: rozbudowa sektora przemysłowego poprzez pomoc w tworzeniu nowych zakładów, dążenie do tworzenia nowych branż przemysłu w gospodarce narodowej. Ponadto osiągnięcie 5% rocznego przyrostu dochodu narodowego, obniżenie inflacji do poziomu 8%. Dochód narodowy w 1990 wyniósł 440 USD na 1 mieszkańca. Średnia stopa inflacji w latach 1980-1991: 24%.
Do najważniejszych partnerów handlowych kraju należą: Stany Zjednoczone, Francja, kraje Beneluksu. Obroty z zagranicą w 1990 wyniosły: import - 580 mln USD, eksport - 610 mln USD.
Informacje turystyczne
Godne odwiedzenia są m.in. Konakry: Place de la République, Muzeum Narodowe, wyspy: Soro, Tamara i Kassa, wodospady Kinkon na wyżynie Fouta Djallon.
