Indonesia, Republika Indonezji, Republik Indonesia, wyspiarskie państwo w południowo-wschodniej części Azji. Na obszar 1 904 443 km2 składa się ok. 3000 wysp. Kraj posiada lądowe granice z Malezją i Papuą-Nową Gwineą.
Stolica Dżakarta, 6503 tys. mieszkańców (1991).
Większe miasta (dane z 1991): Surabaja (2028 tyś.), Bandung (1463 tyś.), Medan (1379 tyś.), Semarang (1027 tyś.), Palembang (787 tyś.), Ujung Pandang (709 tyś.), Malang (512 tyś.), Padang (481 tyś.), Surakarta (470 tyś.), Kupang (403 tyś.), Jogyakarta (399 tyś.), Banjarmasin (381 tyś.), Pontianak (305 tyś.), Manado (217 tyś.), Jayapura (150 tyś.).
Podzielona administracyjnie na 27 prowincji i 3 okręgi specjalne.
Językiem urzędowym jest indonezyjski, język angielski stosunkowo dobrze znany, spełnia funkcje języka handlowego, podobnie arabski, chiński i holenderski. Ludność posługuje się ok. 300 językami lokalnymi.
Waluta narodowa, rupia, dzieli się na 100 senów.
Ludność
188 327 tys. mieszkańców (1993), co daje średnią gęstość zaludnienia 99 osób/km2. Indonezja jest czwartym pod względem liczby mieszkańców krajem świata. W 1991 w miastach zamieszkiwało 31% ludności. Indonezję zamieszkuje ok. 250 grup etnicznych i narodowości. Najliczniejsze z nich to: Jawajczycy (40% ogółu społeczeństwa), Sudanezi (Sundajczycy) (15%), Bahaza (12%), Maduranie (5%). Państwo popiera proces zbliżania i konsolidacji grup etnicznych, który wpływa pozytywnie na kształtowanie się poczucia przynależności do jednego narodu indonezyjskiego.
Olbrzymia większość ludności (87%) wyznaje islam. Poza muzułmanami spotyka się chrześcijan (10%), wyznawców hinduizmu (2%) i buddystów (1%). Przeciętnie co czwarty obywatel Indonezji jest analfabetą (24%). Średnia długość życia mężczyzn 60, kobiet 64 lata.
Warunki naturalne
Wyspy należące do Indonezji położone są na Oceanie Spokojnym w rejonie mórz: Południowochińskiego, Celebes, Moluckiego, Seram, Banda, Jawajskiego i Andamańskiego. W skład Indonezji wchodzi pięć większych archipelagów: Wielkie Wyspy Sundajskie, Małe Wyspy Sundajskie, Moluki, Wyspy Południowo-Wschodnie i Wyspy Południowo-Zachodnie. Na Wielkie Wyspy Sundajskie składają się: Borneo (Kalimantan), Sumatra (Sumatera), Celebes (Sulawesi), Jawa (Djawa), Banka, Madura, Belitung, grupy wysp Mentawai i Nias.
Do Małych Wysp Sundajskich zalicza się: Flores, Sumbawę, Sumbę, Timor, Bali, Lombok, Alor i Lomblen. We wschodniej części Indonezji znajduje się archipelag Moluki (Maluku), oddzielony wodami mórz Halmahera i Seram od Nowej Gwinei. Największe wyspy tej grupy: Halmahera, Seram oraz zdecydowanie mniejsze Buru, Morotai i Obi. W skład Wysp Południowo-Wschodnich wchodzą mniejsze archipelagi: Aru, Kai i Tanimbar. Na zachód od Tanimbar położone są Wyspy Południowo-Zachodnie, z których największą powierzchnię ma wyspa Wetar. Większość z ok. 3000 niewielkich wysepek, w które obfitują wewnętrzne morza Indonezji, jest niezamieszkana.
Indonezja jest obszarem aktywnym sejsmicznie i wulkanicznie, znajduje się tutaj ok. 70 aktywnych wulkanów, z których najgroźniejsze to Krakatau w Cieśninie Sundajskiej i Merapi w środkowej części Jawy. Indonezja pozostaje pod wpływem klimatu równikowego i podrównikowego wilgotnego z zaznaczającym się wpływem monsunów. Średnia temperatura roczna notowana w stolicy (Dżakarta) podlega nieznacznym wahaniom rocznym i wynosi od 25 do 28°C. Roczna suma opadów 1800 mm.
Historia
Pierwsi osadnicy holenderscy przybyli na Jawę i Sumatrę na przełomie XVI i XVII w. W następnych latach zapoczątkowali oni systematyczną kolonizację wysp indonezyjskich. W 1602 powstała holenderska Kompania Wschodnioindyjska, która rozwijała się i czerpała zyski z eksploatacji bogactw naturalnych wysp Archipelagu Malajskiego. Holendrzy stopniowo poszerzali swój stan posiadania w tym regionie świata. Z indonezyjskich wysp nie należała do nich jedynie północna część Borneo oraz wschodnia część wyspy Timor.
Tendencje niepodległościowe Indonezyjczyków dały znać o sobie w początkach XX w., znacznie przybierając na sile w okresie II wojny światowej i okupacji wysp przez Japonię. W ich wyniku proklamowano w sierpniu 1945 niepodległość Indonezji. Holandia oficjalnie uznała suwerenność swojej byłej kolonii w 1949. W 1954 Indonezja wystąpiła z unii personalnej z Holandią. W maju 1963 przyłączono do Indonezji ostatni skrawek posiadłości holenderskich w tym regionie - Irian Zachodni, położony w zachodniej części Nowej Gwinei.
W 1966 władzę w kraju przejął generał Suharto wprowadzając system rządów autorytarnych. Pomimo niezaprzeczalnych sukcesów gospodarczych kierowanego przez niego do dziś rządu, w kraju rośnie opór przeciwko nepotyzmowi rządzącego prezydenta i stosowanym przez niego metodom. W listopadzie 1991 wojska indonezyjskie dokonały masakry demonstrantów domagających się niepodległości dla anektowanego przez Indonezję Timoru Wschodniego. Wg szacunków organizacji ochrony praw człowieka od 1975 wojska indonezyjskie zabiły na Timorze Wschodnim ok. 200 tys. ludzi.
W maju 1994 Indonezja po raz pierwszy wyraziła zgodę na bezpośrednie rozmowy z ruchem niepodległościowym Wschodniego Timoru (Fretilin). Objęta konfliktem wyspa jest zamknięta dla turystyki zagranicznej i inwestycji zagranicznych.
Ustrój polityczny
Indonezja jest republiką. Funkcje głowy państwa sprawuje prezydent, wybierany na 5 lat przez tysiącosobowe Doradcze Zgromadzenie Ludowe, które jest najwyższym organem władzy państwowej. Parlament - Rada Reprezentantów - składa się z 400 deputowanych wyłonionych w wyborach powszechnych i stu mianowanych przez prezydenta. Prezydent sprawuje funkcje szefa rządu i naczelnego wodza sił zbrojnych.
Gospodarka
Stopień rozwoju gospodarczego poszczególnych prowincji (wysp) indonezyjskich jest bardzo zróżnicowany. Dochód narodowy w przeliczeniu na 1 mieszkańca na wyspie Timor Wschodni wynosi zaledwie 85 USD, podczas gdy w prowincji Riau na Sumatrze analogiczny wskaźnik wynosi 1438 USD. Różnica jest więc siedemnastokrotna. Chociaż w przemyśle Indonezji zatrudnionych jest jedynie 9% pracujących, to dostarcza on 40% produktu krajowego brutto.
Bogactwa naturalne
Ważną dziedziną gospodarki jest górnictwo. Do najważniejszych bogactw naturalnych kraju należy ropa naftowa. Pas pól roponośnych ciągnie się wzdłuż północnych wybrzeży Sumatry, Jawy, przez wschodni Kalimantan, południowo-zachodnie Sulawesi do Małych Wysp Sundajskich i Zachodniego Irianu. Ropę naftową wydobywa się w tym rejonie również z dna morskiego. Najważniejsze pola naftowe Indonezji znajdują się na Sumatrze w rejonie Minas, Perlak, Idi, Bangko, Duri, Lirik. Ropę z szelfu morskiego wydobywa się głównie u wybrzeży Jawy.
Gaz ziemny eksploatowany na Kalimantanie i Sumatrze, po skropleniu, sprzedaje się za granicę. Indonezja jest w światowej czołówce eksporterów gazu płynnego. Bogate złoża węgla znajdują się w południowej i środkowej części Sumatry. Dużo gorszy jakościowo węgiel eksploatuje się również na Kalimantanie. Ponadto kraj posiada złoża boksytów (Tembeling, Kelong i Bintam w archipelagu Riau), rud żelaza (Sumatra, Jawa, Kalimantan, Sulawesi), cyny (Banka, Beltung), miedzi (Irian) oraz mniejsze ilości niklu, siarki, manganu, fosforytów, jodu, kaolinu, asfaltu. W przemyśle przetwórczym najważniejszą rolę odgrywa branża materiałów budowlanych (głównie cementowa), chemiczna (produkcja nawozów sztucznych), spożywcza, włókiennicza. Ostatnio dynamicznie rozwija się przemysł elektroniczny i środków transportu.
Przemysł
Największa koncentracja przemysłu występuje na Jawie. Znajduje się tutaj większość fabryk włókienniczych, chemicznych, dużych zakładów przetwórstwa spożywczego (cukrownie, palarnie kawy). Tutaj także najlepiej rozwinął się przemysł poligraficzny, zakłady przetwórstwa kauczuku. Główne ośrodki przemysłowe kraju rozwinęły się w miastach portowych. Do największych portów handlowych kraju zaliczają się: na Jawie Tanjung Periuk i Surabaja, na Sulawesi Ujung Pandang, na Sumatrze Belawan i Palembang, na Kalimantanie zaś Balikpapan. Ogółem w Indonezji funkcjonuje ok. 300 portów morskich. Rolnictwo zatrudniające ponad połowę ludności zawodowo czynnej (54%) dostarcza niecałą 1/4 (22%) produktu krajowego brutto.
Rolnictwo
Ze względu na sprzyjające warunki naturalne, całoroczny okres wegetacji, gospodarka rolna Indonezji ma dobre warunki do rozwoju. W rolnictwie kraju zaznacza się tendencja do rozwoju upraw roślin przemysłowych. Do najważniejszych zalicza się kauczuk, palma kokosowa, palma oleista, drzewa chinowe, kawa, herbata, kakao, pieprz. Indonezja należy do światowej czołówki producentów kauczuku naturalnego.
Podstawowym zbożem produkowanym w Indonezji jest ryż. Ponadto uprawia się kukurydzę, bataty i maniok. Produkcja zwierzęca ma zdecydowanie drugorzędny charakter. Większość hodowanych zwierząt, głównie bydła, wykorzystuje się jako siłę pociągową. Dochód narodowy w 1992 wynosił 670 USD na 1 mieszkańca. Średnia stopa inflacji w latach 1980-1992: 8,4%.
Handel
Do największych partnerów handlowych kraju należy Japonia, Stany Zjednoczone, Niemcy, Singapur. Obroty z zagranicą w 1993 wynosiły: import - 28 160 mln USD, eksport - 36 820 mln USD.
Informacje turystyczne
Godne odwiedzenia są m.in. Bali, Dżakarta, Jogyakarka, jezioro Toba, Sumatra, archipelag Nusa Tenggara, Bogor, Surabaja, Kalimantan, Irian Jaya. Ambasada Republiki Indonezji, Warszawa, ul. Wąchocka 9, tel. 617-51-08.
